Skip to content
Откако заврши постизборната еуфорија и победаата на Орце Ѓеоргиевски во трката за градоначалник на Скопје и откако советниците на Градот ја усвоија програмата за работата за 2026, на стартот на новата година останува прашањето дали програмата на новиот градоначалник може да го спаси Скопје од длабоката урбана и еколошка криза?
Скопје, главниот град на Северна Македонија, одамна не е само град со проблеми – туку град во состојба на повеќеслојна криза. Загадениот воздух, урбанистичкиот хаос, архитектонската неконзистентност, хроничните хигиенски пропусти, социјалната сегрегација и безбедносните ризици создаваат чувство дека градот функционира на работ на сопствените капацитети. Во таков контекст, програмата на новиот градоначалник се појавува како тест од кој се очекува повеќе од симболична промена – како лакмус хартија што треба да покаже дали градската власт навистина ја разбира длабочината на кризата.
Проблемите на Скопје не се изолирани, туку системски
Еколошките организации со години предупредуваат дека проблемите на Скопје не се изолирани, туку системски. Тие укажуваат дека секоја сериозна програма мора да тргне од признавање на фактот дека градот е во длабока еколошка, урбанистичка и управувачка криза. Во таа смисла, програмата на новиот градоначалник не е само список на ветувања, туку индикатор дали градската власт е подготвена за тешки, непопуларни, но неопходни одлуки.
Според еколошките активисти, документот покажува амбиција и визија, но останува нејасно дали тие идеи се преточливи во реални и мерливи политики.
Програма без јасни временски рокови и приоритети
Една од клучните критики што доаѓаат од граѓанскиот сектор е дека програмата е претежно визионерска, но недоволно операционализирана. Во неа доминираат општи формулации за „зелен град“, „одржлив развој“ и „подобрување на квалитетот на живот“, без јасни временски рокови, приоритети и одговорни институции.
Еколошките организации предупредуваат дека токму ваквиот пристап досега резултирал со бројни стратегии што останале мртво слово на хартија. Без конкретни чекори, индикатори за успех и механизми за отчетност, визијата ризикува да остане декларативна.
Проектна еуфорија без оперативна рамка
Програмата изобилува со проекти – нови паркови, инфраструктурни зафати, урбани трансформации – што, според еколошките здруженија, создава впечаток на проектна еуфорија. Токму тука тие гледаат сериозен управувачки ризик: фокус на видливи и медиумски атрактивни зафати, наместо на системски и долгорочни решенија.
Активистите потсетуваат дека Скопје не страда од недостаток на проекти, туку од недостиг на конзистентна политика, контрола и одржување. Без рационален пристап и приоритизација, големиот број проекти може дополнително да го оптовари градскиот буџет и администрацијата.
Ускушенија од симболични и козметички интервенции
Иако екологијата е нагласена како важен сегмент, еколошките организации оценуваат дека пристапот останува претежно симболичен. Недостигаат конкретни мерки за справување со загадувањето на воздухот, управувањето со отпадот, заштитата на зелените површини и адаптацијата кон климатските промени.
Според нив, без структурни промени – од урбанистичкото планирање до контролата на индустриските и сообраќајните извори на загадување – „зелените“ политики лесно можат да се сведат на козметички интервенции.
Финансиски и институционални недоречености
Најсериозната слабост, според еколошките извори, е недостатокот на јасна финансиска и институционална логика. Не е прецизирано како ќе се финансираат најавените мерки, кои институции ќе ги спроведуваат и како ќе се обезбеди меѓусекторска координација.
Во услови на ограничен градски буџет и сложена институционална структура, оваа нејаснотија отвора сомнеж дали програмата е реално изводлива или претставува политички документ наменет повеќе за изборна мобилизација отколку за практична примена.
Помеѓу надежта и скепсата
Заклучокот што доминира меѓу еколошките организации е внимателен скептицизам. Програмата на новиот градоначалник покажува свест за проблемите и желба за промена, но без јасна операционализација, финансиска рамка и институционална поддршка, таа тешко може сама по себе да го „спаси“ Скопје.
За град кој е во длабока криза, не е доволна визија. Потребни се дисциплина, реални приоритети и политичка храброст да се напуштат симболичните гестови во корист на тешки, но неопходни системски решенија.