Skip to content
Една од најинтригантните траги за тоа зошто некои луѓе „повеќе ги боли“ не води не кон „центар“ во мозокот, туку кон старо генетско наследство. Научен тим предводен од Универзитетскиот колеџ Лондон (UCL) и партнери од Франција и други институции покажува дека три варијанти во генот SCN9A, наследени од Неандерталците, се поврзани со пониска граница на механичка болка кај дел од современите луѓе — односно поголема чувствителност на боцкање на кожата, особено по претходна „сензитизација“ со масло од синап.
SCN9A го кодира натриумскиот канал Nav1.7 — молекуларен „прекинувач“ кој игра клучна улога во преносот на болните сигнали во ноцицептивните неврони. Истражувањето, објавено во Communications Biology, ги разгледува трите аминокиселински замени (M932L, V991L и D1908G) што претходно биле идентификувани во секвенционирани неандерталски геноми и кои во популациските бази се речиси отсутни кај Европејците, но се значително почести кај латиноамерикански популации.
За да го „преведат“ генетскиот сигнал во реална перцепција, авторите експериментално измериле повеќе прагови на болка кај 1.623 здрави испитаници во Колумбија и ги споредиле реакциите со присуството на неандерталските варијанти во SCN9A. Најјасниот резултат е дека поврзаноста се гледа кај механичка болка по сензитизација (боцкање по третман со масло од синап), додека за болка од топлина или притисок не се детектира ист ефект. Дополнително, ефектот изгледа „адитивен“: носењето на сите три варијанти е поврзано со поголема чувствителност отколку носењето само на една.
Пошироката слика што ја нуди трудот е популациска и еволутивна: анализата на илјадници геноми од Латинска Америка сугерира дека овие неандерталски сегменти најчесто се наоѓаат на „домородно-американска“ генетска позадина и дека нивната распространетост веројатно е резултат и на историски „тесни грла“ (bottlenecks) при раното населување на Америките. Авторите внимателно нагласуваат дека гените се само дел од приказната за болката — покрај средината, искуството и психолошките фактори.
Практичната импликација не е сензација дека „неандерталците ни ги прават болките“, туку дека болката има измерлива биолошка варијабилност што може да се мапира до конкретни молекуларни механизми. Тоа е важна линија за идни истражувања во персонализирана медицина: кои луѓе ќе бидат почувствителни на одредени стимули, кои терапии ќе бидат поефикасни и како да се избегнат генерализации во третманот на хронична или невропатска болка.