Skip to content
Попладнево Скопје повторно влегува во црвената зона на загаденост – „нездраво“ ниво на квалитет на воздухот, со ефекти што веќе не се статистика, туку секојдневие: печење во грлото, тежина во градите, главоболка и чувство дека градот е затворен под стаклено ѕвоно.
Според мерењата што ги прикажуваат глобалните платформи за квалитет на воздух, примарниот загадувач денес се фините честички PM2.5, со концентрации околу 151 µg/m³, додека PM10 се движи околу 170 µg/m³. Тоа е момент кога „маглата“ престанува да биде невина временска појава и станува медиум што ги носи честичките низ маалата, булеварите и школските дворови.
Овие бројки имаат јасна тежина и без политички превод: PM2.5 на ова ниво е повеќе од трипати над 24-часовната препорака на Светската здравствена организација, а PM10 е околу двојно над законската дневна гранична вредност што важи во домашното законодавство. На хартија, тоа се прагови што треба да го активираат системот – најмалку аларм кај јавноста, кај институциите, кај градските служби што со години ја „администрираат“ зимата како да е природна катастрофа, а не предвидлив циклус.
Домашните правила се прецизни: прагот за информирање за PM10 се врзува за два последователни дена со среднодневни концентрации над 100 микрограми на метар кубен и прогноза за стабилно време; прагот за алармирање е поставен на 150 микрограми, повторно со услов „два дена“ и стабилна временска состојба. Практично, градот може да биде црвен денес, а формално да не „влезе“ во мерки ако утре бројките паднат за нијанса – или ако нема политичка волја да се признае дека повторно сме во епизода.
И тука е „ќутењето“: загадувањето се гледа, се чувствува и се мери, но јавниот одговор најчесто доаѓа со задоцнување, како извештај за вчерашниот воздух. Во меѓувреме, граѓаните сами си го „менуваат режимот“ – помалку пешачење, помалку спорт на отворено, повеќе затворени прозорци, повеќе страв кај родителите и хронична уморност кај оние што секоја зима ја минуваат со истите симптоми.
Скопје не е изненадено од загадувањето – Скопје е навикнато. И токму тоа навикнување е најопасниот дел: кога црвеното станува нормално, а мерките стануваат формалност што се чека „да се исполни условот“, градот тивко плаќа со здравје, со продуктивност, со квалитет на живот. Скопје се гуши – и повторно ќути.