Skip to content
Европската унија и јужноамериканскиот блок Меркосур денес, 17 јануари 2026 година, во Асунсион, Парагвај, го потпишаа договорот за слободна трговија што се преговара повеќе од 25 години. Потписот доаѓа по политички турбуленции и силни отпори од дел од европските земјоделски здруженија, но и по јасната проценка во Брисел дека во период на растечки протекционизам ЕУ мора да шири партнери и пазари.
Двата блока заедно опфаќаат пазар од над 700 милиони потрошувачи и, според оценките што кружат во европските институции, создаваат една од најголемите зони на слободна трговија во светот. Преговорите формално почнаа уште во 1999 година со основачите на Меркосур – Аргентина, Бразил, Уругвај и Парагвај, додека во блокот денес е вклучена и Боливија.
Во центарот на договорот е симетрична логика со несиметрични интереси. ЕУ добива полесен пристап за извоз на индустриски производи каде Меркосур со години држи високи царини и регулаторни бариери – автомобили и автоделови, машини, фармацевтски и хемиски производи, како и поголем простор за европските брендови во виното и сирењето. За Меркосур, пак, договорот ја „отклучува“ Европа за чувствителни земјоделски категории – говедско месо, живина, шеќер, ориз, мед, соја и етанол – но со квоти и механизми што треба да спречат ненадеен шок за европските производители.
Токму таму е и политичката нервоза. Критичарите во ЕУ предупредуваат дека договорот ќе го притисне европското земјоделство со поевтини производи и со ризик од нееднакви стандарди и контроли. Поддржувачите, напротив, го гледаат како кислород за европската економија и како геополитички сигнал дека односите со Латинска Америка не се сведуваат само на дипломатија, туку и на конкретни економски врски што создаваат меѓузависност.
Во Брисел процесот е претпазливо спакуван во институционална рамка. Советот на ЕУ на 9 јануари усвои одлуки за потпишување на пакетот договори – „Партнерски договор“ и „Привремен трговски договор“, при што вториот треба да овозможи економските ефекти да почнат порано, додека целосниот пакет ќе зависи од подолга постапка на ратификација. Во пракса, тоа значи дека битката не завршува со потписот во Асунсион: согласноста на Европскиот парламент и политичките расправи во земјите членки ќе одредат со каква брзина, и под какви услови, договорот ќе стане реалност.
Симболиката, меѓутоа, веќе е испорачана. Урсула фон дер Лајен и Антонио Коста присуствуваат на церемонијата во Парагвај, а ден претходно во Рио де Жанеиро потписот беше најавуван како „успех на мултилатерализмот“ во време кога трговијата повторно се користи како политичко оружје. Прашањето што останува да виси над договорот е колку брзо ќе се претвори во бројки и нови работни места, а колку ќе стане нова линија на поделба меѓу земјоделските интереси и индустриските амбиции во самата Европа.