Skip to content
Д-р Вилијам Фоџ, еден од клучните луѓе во глобалната кампања што ја донесе најголемата победа на јавното здравје во 20 век – искоренувањето на големите сипаници – почина на 24 јануари 2026 година во Атланта, на 89-годишна возраст. Веста ја соопшти Работната група за глобално здравје (Task Force for Global Health), организација што Фоџ ја ко-основал и во која со години имал водечка улога.
Фоџ во светската епидемиологија остана запаметен по пристапот што го смени текот на борбата против сипаниците во услови кога вакцините биле ограничени и кога масовното вакцинирање не било реално изводливо во многу земји. Како лекар-мисионер во Нигерија во 1960-тите, тој со колегите развил стратегија позната како „прстенесто опкружување“: наместо да се вакцинира целото население, се идентификувал секој потврден случај, а потоа се вакцинирале сите што биле во контакт со заразените и нивната поширока околина. Методот се потпирал на брза теренска работа, внимателно „епидемиолошко детективство“ и прецизна организација, а подоцна станал столб на глобалната кампања.
Големите сипаници со векови биле една од најсмртоносните болести кај луѓето, со висока смртност и трајни последици кај преживеаните. Последниот природен случај е регистриран во Сомалија во 1977 година, а Светската здравствена организација во 1980 година официјално прогласи дека болеста е искоренета.
По работата на терен, Фоџ ја продолжи кариерата во највисоките институции на јавното здравје. Беше директор на американскиот Центар за контрола и превенција на болести (CDC) од 1977 до 1983 година, а подоцна работеше и во рамки на Картер центарот и на иницијативи поврзани со глобалното здравје. Во 2012 година ја доби Претседателската медаља на слободата во САД, како признание за неговиот придонес и влијание врз здравствените политики и меѓународните програми за имунизација.
Во своите јавни настапи и записи, Фоџ често нагласуваше дека искоренувањето на сипаниците не било „чудо“, туку резултат на упорност, доверба на терен и дисциплинирано користење на ограничени ресурси. Таа логика – да се спречат најтешките последици преку паметно насочени мерки – остана како лекција што и денес се цитира кога светот се соочува со нови епидемиски закани.