Skip to content
Откритие од централна Кина ја менува сликата за технолошките способности на раните луѓе во Источна Азија: археолози идентификуваа камени алатки што биле прицврстувани на рачки – т.н. „хафтувани“ или композитни алатки – уште пред околу 160.000 години. Наоѓалиштето Ксигу (Xigou), во кинеската провинција Хенан, дало 2.601 камен артефакт, а датировките ја сместуваат активноста меѓу приближно 160.000 и 72.000 години. Студијата е објавена на 27 јануари 2026 година во списанието Nature Communications.
Клучниот „пресврт“ е потврдата дека дел од алатките биле намерно модифицирани за да се врзат или вметнат во дрвена или коскена рачка, што им давало поголема сила, контрола и издржливост – како нож со дршка, наместо само остар камен во дланка. Во извештаите за наодите се наведува дека се анализирани и конкретни примероци со јасни базални модификации, а алатничкиот сет вклучува стругалки, сврдла, врвови и други мали форми, најчесто под 50 милиметри, изработени претежно од кварц и кварцит.
Истражувачите не се потпираат на „проценка по око“. Хронологијата е поткрепена со повеќе техники на луминесцентно датирање на седименти, а во самата научна статија се опишува како се користени OSL/ReOSL протоколи и зошто одредени сигнали се сметаат за посигурни за рамката 160–72 илјади години. Паралелно, технолошките и типолошките анализи покажуваат организирани стратегии на редукција (core-on-flake и дискоидни методи) и стандарди во изработката што имплицираат планирање и „ментален шаблон“ за крајната форма.
Значењето оди подалеку од една локација. Децении наназад во археологијата опстојуваше наратив дека Источна Азија во овој период заостанувала зад Африка и Европа во „комплексноста“ на алатите – теза што се хранела и од концептот на т.н. „линија Мовиус“, која симболички ја дели „напредната“ ашелска традиција од „поконзервативните“ индустрии во Источна Азија. Авторите, но и независни коментари во медиумите, велат дека Ксигу директно ја поткопува таа шема: хафтувањето е технолошки исчекор, а микроскопските траги на употреба упатуваат дека алатките служеле за обработка на растителен материјал – дрво или трска – со активности како сечење и дупчење.
Кој точно ги правел алатките останува отворено прашање. Во периодот 160–72 илјади години во поширокиот регион можеле да коегзистираат повеќе хоминински групи, па дел од научниците предупредуваат дека без фосили или ДНК од самата локација, не може сигурно да се „потпише“ еден вид. Токму затоа, авторите и коментаторите го лоцираат најсилниот аргумент во однесувањето: сложената изработка и композитното склопување укажуваат на висока адаптивност и техничка вештина, независно од тоа дали носителот бил рана форма на Homo sapiens или друга линија.