Skip to content
Премиерот Христијан Мицкоски ја заостри позицијата околу уставните измени поврзани со евроинтеграциите, порачувајќи дека е подготвен „да оди до крај“ и да не прифати промени во Уставот без јасни и конкретни гаранции од Европската унија дека тоа ќе биде последното условување на македонскиот пат кон членство. Пораката ја испрати во контекст на расправите што повторно го отворија прашањето дали внесувањето на Бугарите во Уставот е навистина „последната пречка“ или само почеток на нови барања.
Во неговата аргументација доминира тезата дека спорот одамна не е само техничко прашање на уставна формулација, туку ризик од постепено редефинирање на идентитетските позиции на државата. Како пример за тоа, Мицкоски ја посочи последната бугарска реакција во која македонскиот јазик повторно беше избегнат како формулација, а дополнително се појавија информации дека Софија била единствената земја-членка на ЕУ со забелешки за Акцискиот план за правата на малцинствата што Македонија го доставува во рамки на европскиот процес, со образложение поврзано со јазикот на документот. За Мицкоски, ваквите сигнали се доказ дека внесувањето на Бугарите во Уставот не е „единственото барање“, туку дека следуваат и други притисоци што би ја засегнале суштината на македонскиот идентитет и јазична самопосебност.
Во исто време, премиерот ја насочи критиката кон претходната власт, тврдејќи дека со прифаќањето на „ултиматуми“ и политички рамки од 2022 година е создадена ситуација во која Македонија е ставена во дефанзива, а процесот на интеграција е заглавен во билатерални условувања. Но, покрај критиката, Мицкоски испрати и порака дека за вакви прашања треба политичко обединување, со став дека националните позиции не смеат да се третираат како партиски аргумент за дневна употреба. Во таа насока, тој повторно упати повик до опозицијата да се откаже од „тези“ што, според него, ја релативизираат суштината на проблемот и да застане на линија на одбрана на државните интереси.
Од бугарска страна, реакциите се движат во насока дека јазикот на документите е внатрешно прашање и дека не треба да се претвора во билатерален спор, но истовремено јавниот речник често останува во рамки што избегнуваат директно именување на „македонски јазик“. Паралелно, потсетувањата на „европскиот консензус“ од 2022 година се користат како аргумент дека Акцискиот план и другите чекори се врзани за уставните измени, односно дека без нив нема формален напредок во преговорите.
Токму тука се судираат двете логики: ЕУ, во практична смисла, инсистира на завршување на преземената обврска за уставни измени како предуслов за деблокада, додека Владата, предводена од Мицкоски, бара политички и институционални гаранции дека процесот нема да се претвори во бесконечна серија нови барања. Во позадина останува клучниот проблем за јавноста: Македонија и натаму има висока декларативна поддршка за ЕУ, но истовремено расте заморот од условувања што се доживуваат како понижувачки и нерамноправни.
Ризикот од ваквата ескалација е двоен. Внатрешно, темата ги заострува партиските линии и го кочи создавањето минимум национален консензус за евроинтеграциите. Надворешно, секое пролонгирање ја зголемува опасноста Македонија да остане во „чекална“ додека други земји од регионот се движат побрзо низ фазите на отворање и затворање поглавја. Со инсистирањето на гаранции, Владата се обидува да ја префрли тежината на одговорноста кон Брисел и клучните европски центри на моќ, барајќи појасна политичка рамка што ќе го спречи повторното билатерализирање на процесот.
Во ваков расплет, „до крај“ не е само реторичка формула. Тоа е сигнал дека Владата е подготвена да ја плати цената на застојот ако процени дека компромисот би отворал врата за понатамошни идентитетски условувања. Прашањето што останува отворено е дали ЕУ ќе одговори со механизам на гаранции што ќе ја намали недовербата, или Македонија ќе продолжи да се движи во круг меѓу услови, реакции и политички блокади.