Skip to content
Кандидат-егзопланета, речиси со големина на Земјата и со орбита што наликува на нашата година, ја отвори најновата дебата за тоа колку сме блиску до откривање „вистински земјин близнак“ надвор од Сончевиот систем. Објектот е означен како HD 137010 b и се наоѓа на околу 146–150 светлосни години од Земјата, во систем со ѕвезда од К-тип, нешто поладна и послаба од Сонцето, но доволно „светла“ за да биде интересна цел за идни мерења.
Сигналот што ја покрена приказната потекнува од податоци собрани во 2017 година од вселенскиот телескоп „Кеплер“ (продолжената мисија К2). Во тримесечниот прозорец на набљудување е забележано едно краткотрајно и многу слабо „трепнување“ на ѕвездата – транзит што траел околу 10 часа. Токму вакви минимални затемнувања се класичниот начин да се наслути дека нешто минува пред ѕвездата, но тука проблемот е што е регистриран само еден транзит, што ја држи планетата во категоријата „кандидат“, а не потврдена планета.
Во приказната има и невообичаен човечки детал: првиот траг го означиле учесници во граѓанско-научниот проект Planet Hunters, меѓу кои бил и Александар Венер – тогаш средношколец, денес истражувач што го водел меѓународниот тим кој ја изработи научната анализа. Пораката е јасна: во масивните архиви од вселенски мисии, откритија понекогаш „чекаат“ некој да ги препознае, па макар и преку јавни платформи за учество.
Проценките велат дека HD 137010 b е околу 6% поголема од Земјата (по радиус), а најверојатниот орбитален период е околу 355 дена – речиси „земјин“. Токму затоа и се појави проценката дека постои околу 50% веројатност планетата да се наоѓа во т.н. населлива зона – растојание од ѕвездата каде, теоретски, течна вода би можела да постои на површината. Но „населлива зона“ не е синоним за живот, ниту гаранција за пријатна клима: според модели што ги цитираат истражувачите, планетата може да има сценарио на „снежна топка“, со температури што паѓаат и под -70°C, освен ако не поседува погуста атмосфера што би обезбедила посилен ефект на затоплување.
Затоа и експертите што коментираат за откритието инсистираат на претпазливост. За да се потврди дека навистина станува збор за планета, потребно е да се „улови“ барем уште еден транзит, додека во практиката како златен стандард често се споменуваат три транзити. Следната фаза, ако кандидатот се потврди, би била мерење на масата со прецизни радијални брзини и постепено стеснување на параметрите што, на крај, би кажале дали HD 137010 b е карпест свет сличен на Земјата или нешто суштински поинакво.