Skip to content
Премиерот Христијан Мицкоски од собраниската говорница порача дека Македонците во Бугарија, според него, се соочуваат со системско одземање на основни права и дека во моментов бараат „само“ нивните интереси да ги застапува организација која би се борела за правата на македонската заедница во Бугарија – ОМО „Илинден-Пирин“. Во изјавата, Мицкоски ја постави тезата дека прашањето не е политичка провокација, туку минимум што треба да го има секоја заедница: право на здружување и јавна самоорганизација.
Во настапот, премиерот се повика и на историски пописни бројки, тврдејќи дека во средината на минатиот век Македонците во Пиринскиот дел биле значајно присутни, а потоа бројката „магично“ се намалила до неколку илјади. Како дополнителен аргумент, тој рече дека на заедницата ѝ се оспоруваат елементарни културни и јазични права – од употреба на мајчин јазик, до слободно практикување на традиции и обичаи.
Пораката до домашната јавност не остана само на симболиката. Мицкоски ја врза темата со клучниот политички јазол во односите со Софија – уставните измени поврзани со евроинтеграциите. Според него, додека е премиер, промена на Уставот нема да има ако не се исполнат услови што тој ги претставува како „реципроцитет“: видлива гаранција за правата на Македонците во Бугарија и гаранции дека процесот на пристапување нема да се претвори во нови блокади по билатерални основи.
Во овој контекст, ОМО „Илинден-Пирин“ станува политички маркер: не како прашање на симпатии или идентификациски спор, туку како тест дали во соседната држава ќе се признае правото на здружување за организации што ја артикулираат македонската самобитност. Токму затоа, наративот од Скопје оди во насока дека Македонија не може да прифаќа „еднонасочни“ обврски, ако паралелно постои спор околу основни граѓански слободи на луѓе кои се изјаснуваат како Македонци.
Од другата страна, бугарската позиција традиционално е поставена на тезата дека не постои македонско национално малцинство во Бугарија, што директно се судира со барањата за регистрација на здруженија и политички субјекти со македонска самоидентификација. Во таква матрица, секоја јавна изјава на македонскиот премиер за правата во Пирин лесно добива двојна улога: дома како аргумент за поцврст став, а надвор како дополнителен слој во веќе чувствителниот спор меѓу двете држави.
Следниот чекор ќе зависи од тоа дали темата ќе остане на реторичко ниво или ќе влезе во институционална динамика – преку официјални дипломатски иницијативи, европски посредувања и конкретни очекувања поврзани со човековите права. Во меѓувреме, Мицкоски ја постави рамката: ако Македонија треба да прави уставни отстапки за европскиот пат, тогаш, според него, мора да постои и мерлив напредок во правата на Македонците во Бугарија.