Skip to content
Цените на нафтата тргнаа нагоре на 29 јануари, откако американскиот претседател Доналд Трамп јавно го засили притисокот кон Техеран, предупредувајќи дека „времето истекува“ за договор што би гарантирал дека Иран нема да развие нуклеарно оружје. Пазарите ја прочитаа пораката како нов геополитички ризик во регион кој е клучен за глобалните испораки на енергенси, па „ризичната премија“ повторно се врати во цената.
Според информациите, Трамп објавил дека „масивна армада“ се упатува кон регионот и дека е подготвена брзо да ја изврши мисијата „со брзина и насилство, ако е потребно“, доколку Иран одбие преговори. Таквата реторика веднаш го отвори сценариото што најмногу ги плаши трговците: ескалација што може да го поремети извозот на иранска нафта или да ги закомплицира поморските рути преку кои се движи значаен дел од светската трговија со енергенси.
На тој бран, „Брент“ порасна за околу 2% и се тргуваше околу 68,7 долари за барел, додека американскиот WTI порасна за нешто над 2% на околу 64,6 долари. Иако бројките не се рекордни, движењето е сигнал дека геополитиката повторно ја диктира дневната насока – понекогаш повеќе од понудата и побарувачката.
Во фокусот се и санкциите и начинот на кој Иран, и покрај ограничувањата, останува присутен на пазарот. Дел од иранските испораки, според аналитичари, се реализираат преку т.н. „темни флоти“, претовар од брод на брод и посреднички рути што ја замаглуваат вистинската траса и потеклото на товарот. Тука централна улога има Кина – како најголем купувач – што ја прави секоја американска ескалација потенцијално двонасочна криза: не само со Иран, туку и со Пекинг, преку нови трговски тензии.
За Македонија, ваквите поместувања се чувствуваат брзо и директно. Земјата е увозно зависна од нафтени деривати, а глобалните котации се основата врз која се пресметуваат и домашните промени на цените. Кога „Брент“ расте поради геополитички ризик, тоа во практика се прелева во поскап транспорт, поскап логистички синџир и дополнителен притисок врз инфлацијата – особено кај храна и услуги каде трошокот за гориво е вграден во секоја фактура. Во период кога семејните буџети и онака се под притисок, секој нов „ризичен скок“ на светските пазари се претвора во уште една домашна пресметка: колку ќе чини полнењето резервоар и што ќе поскапи со него.