Skip to content
Премиерот Христијан Мицкоски денеска (30 јануари 2026) ја бранеше „новата формула“ за зголемување на платите во државната администрација, тврдејќи дека Владата нуди раст „до 2028 година“, но без да презема обврски по тој период. Во истата реченица ја префрли одговорноста кон ССМ: синдикатот, рече, „не сака да потпише“, иако, според Владата, моделот носи најмалку 40% повисоки плати во тригодишен циклус.
Формулата што ја објаснува Мицкоски е конструирана како комбинација од два механизми: прво – секоја година во април (за мартовската плата) платата „се нивелира“ за растот на минималната плата; второ – на таа нова основа се додава уште 8% зголемување. Премиерот даде пример со просечна плата од 30.000 денари и хипотетичко зголемување на минималната плата од 1.500 денари, по што следи 8% раст. Истата матрица, рече, се повторува во април 2027 и април 2028, при што конечната „Z“ плата би била најмалку 40% повисока од почетните 30.000 денари.
Но, токму во деталите се гледа зошто синдикатите го читаат предлогот како финта, а не како договор. Прво, „40%“ не е фиксна гаранција за секој работник – туку производ на претпоставки: колку ќе расте минималната плата и дали економијата/буџетот ќе ја издржат истата динамика секоја година. Второ, моделот ја продава иднината како сегашност: зголемувањето не е „сега“, туку е распоредено и условено да се докаже низ три априлски пресметки, што политички изгледа удобно – денес нудиш „план“, а реалната сметка ја носиш во наредни години.
Клучниот судир, сепак, не е само во проценти, туку во правната конструкција. Владата бара, во колективниот договор, да се „избрише“ делот за платите од Општиот колективен договор и тој сегмент да се префрли во нов гранков договор за државната администрација, кој би важел до 2028, а во меѓувреме „во рок од три години“ повторно би се преговарало решение што би се вратило во општиот рамковен документ. ССМ, според Мицкоски, одбива токму ова – со аргумент дека веќе има потпишан општ колективен договор од претходниот период и дека не сака да се откажува од тој механизам.
Тука лежи финтата што синдикатите ја насетуваат: кога еднаш ќе го избришеш делот за платите од општиот договор, ја менуваш рамнотежата на сила. Општиот колективен договор е „големата мрежа“ – правна заштита што важи пошироко и потешко се релативизира. Гранковите договори се пофлексибилни, но и полесни за политичка и институционална манипулација: различни гранки, различни синдикати, различни динамики, различни толкувања. Во таков модел, не преговараш со една тешка рамка, туку со повеќе помали фронтови – идеално за влада што сака да ја распарчи преговарачката моќ и да изолира непослушни синдикати.
Сам Мицкоски признава дека со предложениот пристап Владата веќе регулирала односи со „95% од вработените“ за кои е работодавач, а дека остануваат уште околу 7.787 вработени „ако не се лажам“ – бројка што ја поврзува со одбивањето на ССМ да потпише. Со други зборови, стратегијата не е само економска, туку и кадровско-политичка: да се прикаже дека „системот оди“, дека најголемиот дел е „покриен“, а проблемот е „еден синдикат“ кој, во владините наративи, често се етикетира и како политички мотивиран.
Овој настап доаѓа во момент кога ССМ ја радикализира улицата. Синдикатите бараат минимална плата од 600 евра и линеарно зголемување од 100 евра за сите останати плати, а најавија и блокади и можен генерален штрајк ако нема резултат. Во таа реалност, владината „формула до 2028“ звучи како разговор на друга фреквенција: работниците бараат мерка што ќе се почувствува веднаш, Владата нуди модел што се пресметува во циклични априлски корекции и бара правно „ресетирање“ на колективните договори.
Најголемата политичка добивка од оваа формула, за Владата, е што го преместува фокусот: од прашањето „колку и кога ќе добијат работниците“ кон прашањето „зошто синдикатот не потпишува“. Така, конфликтот се префрла од буџетот кон карактерот и легитимитетот на синдикатот. А кога еднаш ќе ја поставиш рамката дека „понудивме, тие одбија“, секое следно синдикално барање можеш да го третираш како политика, а не како економска нужност.
Во ваква поставеност, не е спорно само дали ќе има раст на платите, туку кој ќе има контрола врз правилата на растот. ССМ инсистира на силна, општа рамка и брз ефект. Владата нуди гранкови договори, тригодишна математика и „без обврски за идната влада“. Токму таму, меѓу „одговорноста“ и „избришете го делот за плати“, граѓаните ја препознаваат финтата.