Skip to content
Александар Вучиќ најави дека на следната воена парада Србија ќе прикаже „илјадници вооружени роботи“, а паралелно најави дека државата уште оваа година би можела да започне со производство на хуманоидни и други мобилни роботи – со поддршка што, како што рече, ќе ја побара од Си Џинпинг и Кина.
Изјавата доаѓа по презентација во Кинески културен центар во Белград, каде што беше прикажан робот на кинеската компанија AGIBOT Innovation, а Вучиќ, во разговор со новинарите, се задржа на практичните можности на овие системи: роботи на тркала за патролирање и контроли, роботи без тркала „за скокање“, можност за носење камери и товар, па и опција тие да бидат вооружени.
Во неговата најава, „илјадниците“ роботи не се претставени како футуристичка демонстрација за далечна иднина, туку како проект што треба брзо да се приземји во индустриски план. Тој зборува за почеток на производство „оваа година“ и за амбиција до 2030 година да постојат „50 фабрики“, со визија Србија да стане првата земја во Европа што ќе произведува ваков тип роботи. Во истата логика, Вучиќ сугерира модел во кој, покрај дата-центар, би се градела и „фабрика за податоци“, со образложение дека роботите бараат огромни часови „учење“ за да изведуваат задачи – од домашни активности до теренски операции.
Симболичниот момент од настанот дополнително ја појачува пораката: хуманоиден робот по име „Лука“ му се обратил на англиски јазик со комплиментарен говор за лидерството и улогата на Србија како „мост за иновации“, што српските медиуми го пренесоа како дел од сценографијата на технолошко-политичкиот настап. Во исто време, Вучиќ најави дека за 10–15 дена би сакал да прикаже повеќе детали и во рамки на државните свечености за Сретење, што дополнително ја врзува роботиката со наративот за државна моќ и „обезбедување“ на земјата.
На површината, ова звучи како уште една технолошка најавa во стилот „инвестиции, фабрики, индустријализација“. Но, клучниот збор што ја менува тежината на приказната е „вооружени“. Во моментот кога роботите се позиционираат како платформи што може да носат оружје, темата престанува да биде чиста индустриска политика и станува безбедносна и етичка дебата – токму онаа што веќе се води на глобално ниво. На Обединетите нации одамна се отвора прашањето за „убиствени“ автономни системи и за тоа дали и како треба да се регулираат AI-управувани оружја, при што постои јаз меѓу повиците за обврзувачки правила и отпорот на големите сили кон строги забрани.
И тука се појавува вториот слој: Србија не го гради овој наратив во вакуум, туку во геополитичка средина каде технологијата и парадите се дел од поширокиот јазик на одвраќање. Не е случајно што токму Reuters минатата година известуваше за појава на „robot wolves“ на кинеска воена парада – како пример дека роботиката веќе се внесува во воените спектакли како сигнал за капацитет и модернизација. Србија, пак, и во 2025 година организираше масовна парада со тенкови, авиони и ракетни системи, која дел од меѓународните медиуми ја читаа и како демонстрација на сила во услови на регионални тензии и домашни политички притисоци.
Затоа, најавата за „илјадници вооружени роботи“ треба да се чита и како сигнал кон две публики истовремено. Кон домашната – дека државата „влегува во иднината“ преку индустриски скок, фабрики и висока технологија, со претседател како главен промотор. И кон надворешната – дека модернизацијата не е само економска, туку и безбедносна, со јасна алузија на теренски употреби како гранични контроли, надзор и потенцијално вооружување.
Во целата приказна остануваат неколку „тврди“ прашања што ќе ја одредат тежината на најавата. Прво, што точно подразбира „робот“ во овој контекст: хуманоидни платформи, четириножни/триножни системи, возила на тркала, или мешавина од повеќе типови. Второ, што значи „илјадници“ во временска рамка до следната парада и со каков модел на набавка – директен увоз, лиценцно производство или навистина домашна индустријализација. Трето, како ќе се постави линијата меѓу цивилни апликации и воена интеграција, особено ако се инсистира на вооружување и ако се бара помош од странска држава за систем што директно влегува во безбедносниот апарат.
Во меѓувреме, најавата функционира како политичка порака што не чека прототип за да има ефект: уште на ниво на речник, „вооружени роботи“ е формула што ги собира во една реченица технолошката амбиција, геополитичкото приближување кон Кина и желбата за демонстрација на сила – три работи што, на Балканот, секогаш звучат погласно отколку што изгледаат на хартија.