„Пулс“: сведоци за пиротехника и како почнал пожарот

На судското рочиште за пожарот во т.н. кабаре „Пулс“ во Кочани, сведочењата повторно ја вратија клучната нишка од трагичната ноќ: пиротехниката како искра, и условите во објектот како гориво што го забрзало пеколот. Во исказите на двајца сведоци се појави и детал што дополнително ја заматува одговорноста – тврдење дека на претходни настани пиротехниката ја поставувал „човек од Скопје со бела коса“, но дека критичната вечер тој не бил присутен во „Пулс“.

Еден од сведоците, Петар Марковски, пред судот опиша дека пожарот започнал токму од пиротехниката и дека огнот се проширил со огромна брзина бидејќи плафонот бил од „сунѓер“ – материјал што, според неговото сведочење, бил видлив и познат на редовните гости. Марковски рече дека вечерта дошол поради настап на ДНК, дека во објектот влегол околу 00:45 по полноќ и дека билетите ги купиле од Тодор Јованов, брат на сопственикот Дејан Јованов-Деко. Според неговото сведочење, фискална сметка не добиле – пракса за која навестува дека не била исклучок.

Сведокот зборуваше и за функционирањето на клубот таа ноќ: проверка на лични карти, печати на рака за оние што имале билет, но и присуство на малолетници, што во истиот исказ го потврди како факт. Кога беше прашан за влезовите и излезите, тој посочи дека постоела и врата „зад шанкот“ која, според негово кажување, се користела како излез за малолетници кога имало полициски рации. Во драматичниот опис на моментот кога почнало горењето, Марковски рече дека „сè било регуларно“ додека не се вклучиле „прскалките“ – пиротехнички средства што, според неговото искуство, биле користени и претходно во „Пулс“ најмалку десетина пати.

Пожарот го лоцира околу 2:30 по полноќ: пиротехниката се активирала, плафонот почнал да гори, а во следните секунди паниката се претворила во стампедо кон главниот излез. Сведокот кажа дека се онесвестил во гужвата, дека се разбудил по неколку минути и дека бил заглавен под други онесвестени лица, по што продолжил кон излезот, но и се враќал да помага на луѓе што останале надвор и на оние на кои им била потребна помош. Во неговата верзија, никој не ги насочувал гостите како да го напуштат објектот и сцената била целосен хаос – спасувањето било стихија, не организирана евакуација.

Во истиот исказ тој наведе дека не се сеќава дали во објектот имало противпожарни апарати, но дека го видел сопственикот, Дејан Јованов-Деко, како се обидува да го гасне огнот на бината. Подоцна бил лекуван во Словенија, а во отпусната документација му било наведено дека му биле изгорени дишните патишта – трага што, и по толку време, ја носи како последица од пожарот.

По него сведочеше и Дејан Манасиев, кој кажа дека од 2012 година работел како шанкер во „Пулс“, без потпишан договор, а од 2023 година бил осигурен на половина работно време. На клучното прашање – кој ја внел и кој ја активирал пиротехниката – Манасиев рече дека не видел. Но, додаде дека на претходните настани кога се користела пиротехника доаѓал човек од Скопје со бела коса, кој ја поставувал, и дека критичната вечер тој човек не бил присутен во клубот.

Во делот за безбедносните мерки, Манасиев тврдеше дека видел противпожарни апарати на повеќе места (во ходник и во билетарница), дека не може да се сети дали имало хидранти, но и дека постоел план за евакуација поставен во мал ходник меѓу главната влезна врата и т.н. „каубојски“ врати низ кои се влегувало во кабарето. Токму ваквите детали – дали постоеле мерки на хартија, дали биле функционални во пракса и дали некој ги активирал кога станало најважно – се претвораат во тивка линија на судир меѓу формалната „документација“ и реалната безбедност во ноќен клуб преполн со луѓе.

Сведочењата доаѓаат во поширок процес во кој обвинителството ја шири одговорноста и на институционалните пропусти. Основното јавно обвинителство за гонење организиран криминал и корупција поднесе три обвиненија против полициски службеници поврзани со настаните во „Пулс“, а во едниот предмет се наведува дека кобната ноќ полицајците влегле во објектот околу 2:20 по полноќ по усна наредба и дека пиротехниката се активирала среде контрола, без тие да преземат соодветни мерки за заштита и спречување на нејзино активирање. Во истиот контекст се посочува и дека употребата на пиротехниката не била пријавена во полициската станица во Кочани, иако тоа се наведува како важен елемент во хронологијата на пропустите.

Паралелно, судскиот процес за пожарот опфаќа голем круг обвинети – 35 физички и три правни лица – меѓу кои, според објавените информации, се сопственикот на клубот, лица од неговата околина, инспектори и функционери, како и луѓе од обезбедувањето. Во таква рамка, секое сведочење за тоа „кој ја носел пиротехниката“ и „дали бил присутен“ не е само опис на една пракса, туку и прашање дали во ланецот на одговорност ќе се пронајде конкретен извршител или случајот ќе остане заглавен меѓу „не видов“, „не знам“ и „така беше и порано“.

Во судницата, на крајот, останува истото основно прашање што го демнат семејствата и јавноста: дали трагедијата е последица на една искра што се претворила во несреќа, или на системски навики што со години ја нормализирале опасноста – пиротехника во затворен простор, материјали што го „јадат“ пламенот, преполн објект и евакуација што никој не ја води кога ќе стане најважно.