Skip to content
На рочиштето за пожарот во кочанското кабаре „Пулс“ денеска се отвори една од најболките, но и најразоткривачки теми за тоа како функционирал објектот пред трагедијата: „помошната“ врата што јавноста инстинктивно ја замислува како излез за евакуација, во сведочењата се појавува како врата за заобиколување на законот – излез преку кој, според кажувањата во судница, се извлекувале малолетници кога имало полициски рации, а не како пат за спас кога плафонот се запалил.
Сведокот Петар Марковски, кој преживеал во стампедото, кажал дека слушнал оти таа врата кај бината служела за излез на малолетници кога доаѓала полицијата, но дека кобната вечер не видел некој да ја користи. Во истата линија, тој потврдил дека во објектот имало многу малолетници и дека и самиот влегувал без да му побараат лична карта, затоа што се познавал со обезбедувањето. Кога вакви работи се „нормални“ во мирнодопски услови, во кризни услови тие стануваат фатални: системот за контрола и безбедност е поставен да штити бизнис-рутина, не човечки живот.
Марковски го опишал почетокот на пожарот како момент што траел секунди: пиротехниката се активирала, плафонот од сунѓер се запалил „во секунда“, чадот станал густ и црн, а масата луѓе инстинктивно тргнала кон главниот излез. Во таа гужва се онесвестил, се разбудил заглавен под други лица и, како што сведочел, морал да ги соблече патиките за воопшто да може да се извлече од притисокот. Тој дел од исказот не е само потресен човечки момент, туку и индикатор дека објектот, иако имал повеќе врати на хартија, фактички функционирал како простор со еден излез – оној што сите го знаеле, го користеле и во паника го „закочиле“.
Дополнителна тежина на тврдењето му дава и медиумски пренесеното сведочење во кое се наведува дека вратата зад шанкот се користела како излез за малолетници при полициски рации. Ако тоа е точна пракса, тогаш „помошната“ врата не била третирана како безбедносен механизам, туку како оперативна дупка во контролата. А кога безбедносните елементи се користат за прикривање прекршок, не за евакуација, тие престануваат да бидат безбедносни елементи.
Ова сведочење ја поместува тежината од прашањето „кој ја запали искрата“ кон прашањето „зошто искрата имаше услови да прерасне во масовна катастрофа“. Малолетници во преполн клуб, влез без идентификација, навика пиротехника да се користи во затворен простор, материјали што го хранат пламенот и излез кој во паника станува тесно грло – тоа не е „несреќа“, туку модел на толеранција кон ризикот. И токму тој модел е она што мора да го исече судот со факти, а институциите со одговорност.