Skip to content
Додека државата и Албанија го испратија заедничкиот извештај до Центарот за светско наследство и се подготвуваат за одлуката што се очекува во јуни, граѓанската иницијатива Охрид СОС предупредува дека проблемот не е во „формата“, туку во суштината: институциите, велат, со години се однесуваат како да управуваат со обична урбана зона, а не со простор што има исклучителна универзална вредност и е ставен под меѓународен режим на заштита.
Во изминатиот период притисокот врз Охрид и поширокиот регион се претвори во хронична криза што се мери со дивоградби, урбанистички интервенции, деградација на крајбрежјето и слаб институционален надзор. Охрид СОС оценува дека токму таа пракса го турка регионот кон статус „светско наследство во опасност“, не како административна казна, туку како реакција на долготрајно непочитување на препораките и недоволно управување со ризиците.
Од Владата, пак, изминативе денови пораката е дека извештајот е подготвен и доставен навреме и дека е формирана дополнителна координација меѓу институциите за да се забрзаат мерките. Министерот за култура и туризам Зоран Љутков изјави дека извештајот е составен врз основа на податоци собрани од повеќе институции, дека е координиран со албанската страна и дека паралелно е активиран „кризен штаб“, како обид процесот да се крене на повисоко ниво пред јунската расправа на Комитетот.
За Охрид СОС, меѓутоа, ваквите „штабови“ и ад-хок структури се повторување на стар модел: силен ПР во момент на притисок и минимални резултати на терен. Иницијативата предупредува дека управувањето со светско наследство не се сведува на извештај и прес-конференција, туку на континуирана примена на правила: стопирање на штетни зафати, строг надзор над градењето, јасни урбанистички ограничувања, реставрација и конзервација, како и транспарентни одлуки што не ја жртвуваат заштитата за краткорочни локални или бизнис-интереси.
Во јавноста сè почесто се повторува и дилемата што реално значи евентуалното впишување на регионот на Листата „во опасност“. Тоа не значи автоматско бришење од светското наследство, туку „жолт картон“: засилен меѓународен надзор, почести мониторинг мисии, појасни рокови и очекување за мерливи резултати, наместо документи што се менуваат без ефект. Истовремено, ваквиот статус носи и силен удар по имиџот на државата, особено за место што со децении е симбол на културната и природната посебност на Македонија и регионот на Охридското Езеро.
Суштинското прашање, велат и експерти и граѓански организации, не е кој список ќе го „добиеме“ во јуни, туку дали конечно ќе се смени логиката на управување: дали наследството ќе се третира како заедничко добро што има строги граници, или како простор што секој нов мандат го „прекројува“ според дневната политика. Во таа точка, Охрид СОС ја позиционира својата главна порака: ако институциите навистина сакаат да ја задржат светската заштита, мора да покажат капацитет и дисциплина на терен, не само во административни извештаи.