Скандалозно интервју на претседателката: Патот кон Брисел е измислен

Изјавата дека државата треба „да се апстрахира од статусот ‘членство’“ и „да се апстрахира од измислениот пат кон Брисел“, пласирана во интервју за МКД.мк, не е само уште една фраза од жанрот „реформи наместо блокади“. Таа е директно поместување на политичката цел што со децении се продава како единствена рационална траекторија за Северна Македонија: пристапување во Европската Унија.

Сиљановска-Давкова ја гради тезата дека „европеизацијата не е статус, туку процес“, дека фокусот бил погрешно насочен кон „формални уставни измени“, наместо кон Копенхашките критериуми и владеење на правото, и дека уставните промени сами по себе не се гаранција за напредок. Во тој контекст ја користи и споредбата дека државата „36 пати“ го менувала Уставот и ја опишува интеграцијата како „чекање на господинот Годо“, навестувајќи дека секое исполнето барање раѓа ново.

Но тежината на ваквиот речник е токму во моментот кога доаѓа. Додека јавноста уште ја плаќа цената на долгите компромиси на европскиот пат, владата предводена од ВМРО‑ДПМНЕ ја закова позицијата дека нема да има нови уставни измени без „барем два услови“, меѓу кои барања за гаранции од Европскиот совет и прашањето за правата на македонската заедница во Бугарија. Во таа рамка, тезата „да се апстрахираме од членството“ може лесно да прерасне од повик за реформи во политичка анестезија: јавноста да се навикне дека членството е далечна, па дури и споредна цел, додека „самоевропеизацијата“ служи како алиби за статус кво.

Токму тука се отвора и клучната противречност на владејачките очекувања. Од една страна, се создава наратив дека Брисел е „измислен пат“ и дека условите се националистички и наметнати; од друга, истите структури внатре дома ветуваат „европски стандарди“, а реформското темпо останува под сомнеж. Во еден документ на Европскиот парламент се нотира дека новата влада, предводена од Христијан Мицкоски, ја продолжува агендата на преговори и реформи „со побавно темпо од претходните влади“.

Сиљановска-Давкова во интервјуто додава дека и ЕУ „не е невина“ кон Западен Балкан, дека често доцнела и ги менувала сопствените принципи, и дека реформската агенда и Планот за раст нудат можности и средства. Тоа е делот што звучи разумно и во согласност со пошироката критика дека проширувањето е политички непредвидливо. Но кога ова се спои со домашната линија „без уставни измени додека не се исполнат наши услови“, добиваме опасна конструкција: државата да се откаже од јасна временска рамка за членство, а притоа да ја држи јавноста во перманентна мобилизација околу „достоинство“, „гаранции“ и „последна отстапка“.

Во таква поставеност, „самоевропеизацијата“ може да остане пријатна метафора, а не мерлива политика. Зашто европеизацијата, ако навистина е суштина, не се докажува со говори за Брисел, туку со пресуди за висока корупција, независни институции, департизација, јавни набавки без клиентилизам и стабилно владеење на правото. И токму таму, изјавите за „измислениот пат“ се тест: дали се најавува реформа со јасни рокови, или се нормализира стагнација во која целта се заменува со процес без крај.