За мир, сè повеќе Украинци го разгледуваат некогаш незамисливото: Предавање на Донбас

Христина Јурченко работеше напорно за да изгради живот во источниот украински регион познат како Донбас, каде што ја вложува својата енергија во популарното танцово студио што го поседува.

Но, таа би се откажала од сè, рече таа, за траен мир. Јурченко е меѓу растечкиот број Украинци кои велат дека би го предале делот од Донбас што сè уште го контролира Украина на Русија ако тоа би ставило крај на војната.

Ова претставува значаен пресврт за уморното од војна украинско население. Откажувањето од територија што Русија не можеше да ја освои долго време се сметаше за црвена линија. Но, она што некогаш изгледаше невозможно, сега се чини помалку невозможно, бидејќи Кремљ инсистира дека мировните преговори поддржани од САД ќе напредуваат само ако Украина се согласи да се повлече од Донбас.

„За мене, мирот е приоритет и ако дефинитивно нема да има војна откако ќе го предадеме Донбас, би била подготвена да заминам“, рече таа. Таа би поддржала предавање на територијата, рече таа, само ако сојузниците на Украина понудат силни гаранции за повоената безбедност на земјата.

Иднината на Донбас е меѓу најгорливите прашања додека Украина, Русија и САД продолжуваат со разговорите во Абу Даби, главниот град на Обединетите Арапски Емирати, во среда.

Украина помина години утврдувајќи градови во Донбас и изгуби огромен број војници кои го бранеа индустрискиот регион. Територијата опфаќа делови од неколку региони, вклучувајќи ги Донецк и Луганск. Украина сè уште држи околу 20% од Донецк, но го изгуби целиот Луганск.

За Русија, освојувањето на Донбас, каде што Москва изгуби многу повеќе војници отколку Украина, би можело да ѝ овозможи да прогласи одредена победа, дури и кога е далеку од својата цел да ја покори цела Украина.

Во јавни изјави, претседателот Володимир Зеленски рече дека Украина останува против еднострано повлекување од Донбас. Но, тој повремено алудираше и на флексибилност, велејќи дека Русија и Украина мора да бидат подготвени за компромис бидејќи Украина е под притисок на бојното поле и на преговарачката маса.

Анкетите одразуваат растечка отвореност за територијални отстапки.

Во мај 2022 година, два месеци откако украинските сили ја одбија руската армија околу главниот град Киев, анкета на Меѓународниот институт за социологија во Киев покажа дека 82% од Украинците веруваат дека земјата не треба да се откаже од територија под никакви околности.

Во најновото истражување на институтот, објавено во понеделник, 40% од испитаниците рекле дека би поддржале откажување од Донбас во замена за безбедносни гаранции.

Двата бројка не се директно споредливи, бидејќи претходните анкети не ги приврзаа безбедносните гаранции кон прашањето за отстапување територија. Но, наодот, проследен со други податоци од анкетите, покажува зголемено прифаќање на територијални отстапки.

Сепак, мнозинството Украинци остануваат против. Многумина велат дека се подготвени да продолжат да ги трпат тешкотиите, вклучително и кампањата на Русија за уништување на енергетската инфраструктура на земјата за време на горчливо студената зима.

Откажувањето од Донбас би можело да го расцепи украинското општество, велат аналитичарите. Исто така, би можело да го преобрази наследството на Зеленски од херојски лидер кој ја бранел државата во оној кој дозволил руска окупација на територија контролирана од Украина каде што сега живеат околу 190.000 луѓе. Многумина веројатно би се преселиле во областите што сè уште ги држи Украина, наместо да живеат под руска власт, како што рече Јурченко.

Зеленски „го слуша својот народ и нема да го стори тоа“, рече Јевген Колијада, раководител на Центарот за координација на помош, кој помогна во евакуацијата на илјадници жители од областите на фронтот, вклучително и во Донбас.

Михајло Самус, директор на независната мрежа за истражување на новата геополитика во Киев, истакна дека украинскиот закон забранува отстапување на територија што не била окупирана со воена сила. Мислам дека ова треба да биде повисоко. Зеленски честопати велеше дека е невозможно без референдум, нели?

Зеленски предложи украинските и руските трупи да се повлечат на еднакво растојание од фронтовската линија во Донбас за да создадат демилитаризирана зона. Иако таков компромис теоретски би можел да се разгледа, рече Самус, Путин следи воен пат и ветува дека ќе го земе регионот или преку сила или преку преговори.

За оние кои велат дека се подготвени да се откажат од Донбас, безбедносните гаранции се клучни, велат аналитичарите. Многу луѓе стравуваат дека ако Украина ги повлече трупите без такви гаранции, малку би можело да ја спречи Русија да се прегрупира и да го користи регионот за да започне нови напади во отворените низини надвор од утврдените градови во Донбас.

За Украинците, безбедносните гаранции мора да значат „гаранција дека нема да има обновен напад и дека партнерските земји се одговорни за обезбедување на ова“, рече Олех Саакјан, политички аналитичар и коосновач на Националната платформа за отпорност и социјална кохезија, тинк-тенк.

Зеленски рече дека Украина е подготвена да потпише договори со Европа и САД за безбедносни гаранции. Европските земји, иако ветија дека ќе распоредат трупи во Украина по какво било примирје, останува нејасно дали тие би се согласиле всушност да се борат против Русија во одбрана на Украина. Во секој случај, Русија изјави дека се спротивставува на планот за стационирање Европејци во Украина.

Сакијан предупреди дека откажувањето од Донбас можеби нема да биде доволно за да се натера Русија да се откаже од војната.

„Голема е илузијата дека постигнувањето договор со Русија за некоја линија на разграничување може да доведе дури и до привремен мир“, рече тој.

Што и да се случи, Јурченко рече дека мирот е примарна цел. Сепак, и таа рече дека е загрижена дека дури и голема територијална концесија нема да биде доволна за да се осигури дека Русија нема повторно да нападне.

„Ако Украина го предаде Донбас, ќе мора да се движиме и да ги градиме нашите животи од нула“, рече таа. „Тоа би била тешка, но вредна жртва за да се заврши војната.“

„Но, кој може да гарантира дека нема да морам повторно да го правам тоа?“

Текстот е на Марија Вареникова и е објавен на Њујорк Тајмс.