Skip to content
Противпожарни протоколи, или нивното непостоење и непочитување, стојат зад најтешките пожари во ноќни клубови во регионот, порача денес во Скопје Раед Арафат, државен секретар во романското МВР и раководител на Одделот за вонредни состојби, споредувајќи ги трагедиите во Кочани, Букурешт и Кран-Монтана.
Арафат, кој со тим од романските служби е во посета на Кочани и Скопје по покана на Делегацијата на ЕУ, рече дека во сите случаи пожарите биле предизвикани од пиротехника во затворен простор и дополнително „хранети“ од лесно запаливи материјали, како полиуретанска акустична пена. Најави дека во Романија се работи на закон со кој би се забраниле сите видови пиротехнички средства во кафулиња, барови и дискотеки.
Во објаснувањето за пожарот во клубот „Колектив“ во Букурешт (2015), во кој загинаа 64 лица, Арафат посочи дека објектот имал дозвола да работи како кафуле за најмногу 80 гости, а на концертната вечер имало околу 400 луѓе. Како дополнителен фатален фактор ја наведе ситуацијата со излезите: излезот за итни случаи бил затворен, а дел од жртвите загинале во стампедо.
Тој даде и слика за тоа колку брзо ескалира ваков инцидент и во град со поголеми ресурси: кога пристигнал, имало 14 мртви, а по завршувањето на евакуацијата и спасувањето бројката пораснала; пожарот бил изгаснат за шест минути, но бројот на повредени ги надминал капацитетите на поединечни болници и центри за изгореници. Оттаму, како клучна мерка ја истакна распределбата на пациентите во повеќе болници и, потоа, нивниот транспорт во други држави.
Искуството од Букурешт, според него, влијаело и врз европските механизми: тогашниот ЕУ механизам за цивилна заштита не ги опфаќал ваквите здравствени катастрофи, но подоцна бил надграден, што, како што беше нагласено и на јавната дебата во Europe House Skopje, овозможува побрза меѓународна координација и трансфер на пациенти. Арафат потсети дека по пожарот во кочанската дискотека „Пулс“ на 16 март 2025, кога загинаа 63 лица и над 200 беа повредени, Романија испратила авион „Спартан“ за транспорт на повредени на лекување во Литванија и Белгија.
Од дебатата во Скопје произлезе и предупредување што директно ја засега домашната политика на безбедност: кризите не се само „момент на реакција“, туку тест за систем. Арафат ја лоцираше заедничката слабост во „недостиг на превенција, игнорирање на протоколи и злоупотреби со дозволи“, а како посебен проблем ја нагласи и дезинформацијата што се шири во првите минути и ја разорува довербата на семејствата и јавноста.
Токму тука се отвора критичкото прашање за институциите во Северна Македонија: ако трагедијата во Кочани веќе ја покажа цената на „затворени излези“, непочитувани правила и ризици што се преземаат за профит, тогаш власта мора да одговори со мерливи чекори, а не со декларации — јавни и редовни резултати од контроли, јасни критериуми за дозволи и нулта толеранција за пиротехника во затворен простор, како и координирана комуникација во првите часови од секој инцидент. Прашањето е колку брзо и колку транспарентно овие лекции ќе се претворат во трајни практики, пред следниот „неочекуван“ пожар повторно да ја стави државата на испит.