Skip to content
Советот за етика во медиумите на Македонија (СЕММ) излезе со јавен апел за одговорно и избалансирано известување за протестите што следеа по стапувањето во сила на системот за контрола на сообраќајот „Safe City“, оценувајќи дека станува збор за чувствителна тема што лесно се претвора во поларизирачка јавна расправа.
Во основата на тензијата е фактот што „Safe City“ од 1 февруари 2026 почна да работи со автоматско евидентирање прекршоци преку камери, со стартна примена во Скопје, Куманово и Тетово, како и на Коридорите 8 и 10. Според Министерство за внатрешни работи, во првата фаза системот детектира непрописно паркирање, пречекорување брзина, минување на црвено светло и управување возило со истечена сообраќајна дозвола.
СЕММ потсетува дека при известување за протести — особено кога има елементи што се врзуваат за маргинализирани заедници или за барања што можат да бидат спротивни на закон или да ја загрозат јавната безбедност — клучно е настаните да не се сведат на изолирани инциденти, туку да се обезбеди поширок контекст што ја објаснува комплексноста.
Во апелот се нагласува и линијата меѓу „воздржаност“ и „молк“. СЕММ го третира дистанцирањето како професионален минимум, но додава дека новинарите и уредниците имаат обврска да именуваат што е неприфатливо — без тоа да се претвори во колективна осуда, стигматизација или поедноставен наратив што ги брише индивидуалните одговорности.
Посебно предупредување оди кон сензационализмот: редукционистички интерпретации, „жешки“ наслови и прекумерно нагласување идентитетски обележја, кои — дури и кога се ненамерни — ја менуваат рамката во која јавноста ја чита темата и можат да придонесат за поларизација и говор на омраза. Оттаму, изборот на наслов, формулација и визуелен материјал се третира како уредувачка одлука со директни последици во јавниот простор.
СЕММ ја формулира целта како насочување на дебатата кон решенија, одговорност и јавен интерес, наместо кон продлабочување на поделбите — без релативизирање на законите и без „перење“ на спорни барања што се појавуваат во протестна динамика.
Темата дополнително се политизира и институционално, бидејќи Уставниот суд отвори предмети по иницијативи што проблематизираат делови од моделот: обврската за личен телефонски број и е-пошта за комуникација со органите, прашања поврзани со употребата на јазиците, како и тезата дека системот се применува селективно само во одредени градови, што може да произведе нерамноправност во санкционирањето.