Skip to content
По враќањето од Вашингтон, делегацијата од Република Српска, предводена од Милорад Додик и со присуство на Жељка Цвијановиќ, ја претстави посетата како политички пробив по „тежок период“ и како сигнал дека каналите кон САД се отворени на повисоко ниво. Според изјавите пренесени од медиумите, клучната порака што ја пласираа дома не беше за економија или конкретни договори, туку за статус: дека не отишле како претставници на Босна и Херцеговина, туку „исклучиво“ како претставници на ентитетот и дека таму биле третирани како такви.
Формално, рамката ја постави Ана Тришиќ Бабиќ, која ја опиша посетата како „една од најквалитетните и најпродуктивните“ во последните години и ја врза со долгорочен дипломатски напор што „конечно дава резултати“. Во истиот наратив влезе и оценката дека говорот на Доналд Трамп на настанот на кој присуствувале бил истовремено „охрабрувачки и отрезнувачки“, што во локален превод значи: Вашингтон се чита како простор за нова распределба на влијание, а не како место за симболични фотографии.
Кога Додик ја презеде јавната сцена по посетата, тој ја насочи расправата кон уставната и безбедносна архитектура на земјата: тврдеше дека Дејтонскиот договор е „срушен“ и дека „нема шанси да се поправи“, пласирајќи ја идејата „секоj на себе“ како „најдобра варијанта“. Оваа формула, иако претставена како „ненасилно решение“, практично е политичка рекапитулација на сецесионистичката реторика што периодично се враќа во Бања Лука: државата да се третира како неуспешен рамковен договор, а не како обврзувачка уставна реалност.
Посетата, според неговите тврдења, била поткрепена и со „тврди“ симболи: средби со „над 14 конгресмени“, разговори што ги опиша како „јавни и тајни“, како и влез во Белата куќа. Во таа логика на демонстрација на пристап, тој спомена и средби со луѓе од новата американска политичка вертикала, меѓу кои Пит Хегсет, Мајк Џонсон и Каролин Ливит.
Паралелно, се отвори и практичниот канал меѓу институциите: Цвијановиќ, според Стејт департмент преку посредни извештаи, имала средба со Кристофер Ландау, каде што акцентот бил ставен на економска соработка и на енергетската агенда околу интерконекциите со Хрватска. Истовремено, таа учествувала и на настан поврзан со Атлантскиот совет, што ја прикажува посетата како комбинација од политичко лобирање и безбедносно-енергетско врамување.
Но „американскиот прозорец“ што го претставуваат како успех има и втора страна: според меѓународни извештаи, одлуката за тргање/олабавување на санкцискиот режим кон Додик предизвикала критики во САД, а Џин Шахин јавно бара повторно воведување санкции, оценувајќи дека посетата само ја потврдува линијата на политички интереси спротивна на поствоениот договор. Тој пак, во истиот настап по враќањето, побара санкции за Кристијан Шмит и за „некои во Сараево“, што ја префрла темата од дипломатија кон отворена конфронтација со меѓународната супервизија.
Во финалниот слој на пораките, Додик ја артикулираше и својата „геополитичка мапа“: партнерства со Србија, Израел, Русија и Америка, со изрична дистанца кон „Европа“, и со поддршка за договор меѓу Трамп и Владимир Путин. Најави и дека веќе на почетокот на март планира ново одење во Вашингтон, што сугерира дека посетата се третира како старт на континуирана кампања за надворешна легитимација, а не како еднократен протоколарен настан.