Skip to content
Унгарскиот премиер Виктор Орбан на 7 февруари 2026, на собир во Сомбатели, ја нарече Украина „непријател“ на Унгарија, објаснувајќи дека Киев, според него, постојано бара од Европската унија преку Брисел да ѝ го „исклучи“ пристапот до евтина руска енергија. Настапот беше дел од серијата „антивоени“ собири на иницијативата „Дигитални граѓански кругови“, објави Index.hu.
Клучната поента на Орбан не беше геополитика во класична смисла, туку домашна сметка: енергијата како политичко оружје. Тој ја врза изјавата со унгарската политика на „рези-намалување“ (субвенционирани/контролирани трошоци за домаќинствата), тврдејќи дека без таа мерка трошоците за семејствата би пораснале за стотици илјади форинти годишно. Тоа е внимателно избран терен: во земја каде што цената на греењето и сметките беа еден од најосетливите фактори во инфлацискиот шок по 2022–2023, „енергијата“ лесно станува тема што ги засенува сите други дебати.
Но изјавата доаѓа во конкретен политички момент. Фидес влегува во изборна година, а на 12 април 2026 Унгарија оди на парламентарни избори, во услови кога опозициската Тиса, предводена од Петер Маѓар, во дел од анкетите има предност. Во таква атмосфера, Орбан веќе ја гради кампањата како избор меѓу „војна и мир“, со наратив дека финансиската и воената поддршка за Украина е ризик за Унгарија и за „џебот“ на граѓаните, а дека неговите противници се „про-Брисел“ и „про-војна“.
Оттука и формулата „Украина е непријател“ функционира како кратенка што спојува повеќе пораки во една: дека ценовниот удар би бил „увезен“ преку европски одлуки, дека со тоа се загрозува социјалниот мир, и дека владата е „штитот“ што го спречува. Проблемот е што во таа кратенка се мешаат нивоа на одговорност: украинските барања, европските одлуки и унгарската енергетска зависност се различни теми, но во кампањска реторика стануваат една приказна со јасно назначен „виновник“.
Енергетскиот контекст, пак, оди во спротивна насока од унгарските позиционирања. Во последните недели ЕУ ја заостри линијата за постепено исфрлање на руските енергенси, а Будимпешта најавува дека ќе се бори против тоа – политички и правно. Тоа ја прави реториката уште поостра: ако конфликтот со Брисел е неизбежен, тогаш „надворешниот притисок“ станува згодна рамка за мобилизација дома.
Во истата логика се вклопуваат и претходните напади кон Володимир Зеленски и обвинувањата за мешање во унгарските избори, како и кампањските потези со „национални петиции“ и пораки дека Европа ја влече Унгарија кон војна. Речникот е груб, но функцијата е јасна: да се постави нова линија на конфликт што ќе ги дисциплинира гласачите околу најпростото прашање – „дали ќе платиме повеќе и дали ќе нè вовлечат во војна“.