Улични кучиња на кејот на Вардар: каде се службите?

Скопје повторно се враќа на старата, срамна тема: бездомните кучиња станаа секојдневен ризик, а кејот на Вардар – простор за рекреација и движење – се претвора во точка каде граѓаните се рекреираат со страв. „Прва Скопска“ објави дека минатата недела имало повеќе пријави за каснувања, дека кучињата се движат во глутници и дека дел од нив се агресивни кон минувачи, рекреативци и велосипедисти.

Во истата вест е наведено дека маратонката Сања Николовска-Најдовски била нападната од десетина кучиња додека тренирала на кејот и била касната повеќепати, во близина на хотел „Александар Палас“. Викендов, според истиот извор, нападнат бил и 44-годишен скопјанец, каснат во пределот на подколеницата. Тоа се конкретни случаи, со конкретна локација, во срцето на градот – не „по периферија“, не „по маала“, туку таму каде градските власти најчесто зборуваат за урбана култура, спорт и животен стил.

Паралелно, „Рацин.мк“ објави сведоштво за напад на жена која добила угризи на повеќе места и пријавила во полиција, а потоа побарала медицинска помош. Овие настани не се изолирани инциденти, туку шаблон: граѓани се движат по јавен простор, глутница реагира агресивно, следи пријава, следи болница, а системската реакција останува невидлива.

Клучното прашање не е дали проблемот постои – тоа е очигледно – туку каде се службите и кој реално ја носи одговорноста кога јавен простор станува небезбеден. Бидејќи, ако кејот е ризичен во утрински часови, тоа значи дека недостигаат три работи што градот мора да ги има: мапирање на жаришта и континуирано присуство на терен, брза интервенција за агресивни глутници и функционален систем што не завршува со „примање пријава“.

Од ЈП „Лајка“ велат дека проблемот не можат да го решат сами, бидејќи кучиња со комбиња се носат од други градови. Ако тоа е точно, тогаш не зборуваме само за бездомни животни, туку и за организирано „истоварување“ проблем во главниот град – што значи дека покрај заловување и третман, државата и градот мора да бараат и санкционирање: кој ги носи, кој дозволува, кој не контролира, и зошто нема ефективен надзор.

Оваа ситуација е уште потешка ако се потсети јавноста на големите ветувања. Кога беше отворен стационарот „Лајка“, официјално беше промовиран како нов концепт за „хумано решавање“ и контрола на популацијата, со очекување дека бројот на кучиња на улица ќе се намали. Денес, во 2026, кејот и натаму е тема на каснувања, пријави и страв. Тоа не мора да значи дека концептот е погрешен; може да значи дека е недовршен, недофинансиран, оставен без координација со општините и без сериозна теренска оператива.

Кога граѓаните прашуваат „каде е градот“, не бараат прес-конференција и празни фрази за хуман третман. Бараат оперативна видливост: колку екипи работат на терен, колку кучиња се заловени од конкретната локација, дали се работи со ветеринарен протокол, дали има повторни враќања на истото жариште и која е временската рамка за трајно намалување на ризикот. Во отсуство на тие одговори, останува впечатокот дека службите постојат на хартија, а градот реагира само кога случајот ќе стане доволно гласен.

Во меѓувреме, граѓаните имаат право да знаат и како да реагираат. „Лајка“ има форма за пријава за заловување и посебна процедура кога пријавата е по каснување, со барање за полициска и медицинска документација. Контакт-каналите на претпријатието се јавни. Тоа е корисно, но не е излез. Кога кејот е небезбеден, решението не смее да се сведе на „пополнете формулар“, туку на теренска акција што ќе го врати чувството дека градот го контролира јавниот простор, а не обратно.