Skip to content
Во Службата за општи и заеднички работи, институција што управува со државни објекти, возен парк и протоколарни услуги, Државната ревизија детектираше модел што по правило се користи кога треба брзо да се полни кадар без јавна конкуренција: ангажмани преку приватни агенции, договори на дело и „привремени“ решенија што лесно се претвораат во трајни вработувања. Во извештаите за 2024 година, Државниот завод за ревизија нотира дека ваквиот пристап влијае врз континуитетот и квалитетот на услугите, но и отвора ризици за законитоста и интегритетот на кадровската политика.
Најчистиот податок е финансиски и кадровски: во 2024 година биле ангажирани 21 лице преку приватни агенции за вработување, за што биле исплатени 3,274 милиони денари. Ревизорите нотираат дека дел од тие лица не биле „сезонска помош“, туку биле ангажирани за редовни работни задачи и за позиции што личат на раководни функции (категорија Б – раководители и помошник-раководители), каде законски се бараат високи компетенции, искуство и сертификати. Уште посериозно: дел од ангажманите, според ревизијата, со прекини се влечеле подолго од една година, а има и случаи на континуиран ангажман подолг од две години – што го обезвреднува аргументот „привремено зголемен обем“. Во ваква конструкција, привременото станува систем.
И тука влегува одбраната на Ивица Томовски. На брифинг со новинари, тој рече дека дел од податоците се „делумно точни“, но за кадровските ангажмани објасни дека кога ја преземал функцијата немало со кого да направи примопредавање, а раководители во клучни сектори си заминале или им истекле договорите. Според неговите зборови, бил „принуден“ во тој момент да има „околу дваесетина“ лица преку агенција, додека сега, како што тврди, има „два-тројца“, а најголем дел од тие ангажирани биле префрлени на определено работно време и се чека согласност од Министерството за финансии за да преминат на неопределено.
Токму во оваа „легализација“ е суштината на сомнежот што го поставува јавноста: ако ревизорите веќе предупредуваат дека ваквиот начин на ангажирање ја намалува транспарентноста и носи ризик од субјективност и „повластена положба“ при изборот, тогаш трансформацијата од агенциски ангажман во редовно вработување изгледа како заобиколен пат околу конкурсите. Со други зборови, не е спорно дали во институцијата има потреба од луѓе, туку како се избираат тие луѓе и зошто прво се внесуваат преку „привремено“, па потоа се бара амин да станат трајни.
Ова е и политичката димензија што Томовски не ја разјаснува, а јавноста има право да ја постави: кои се тие лица, со какви квалификации, за кои конкретни работни места биле користени, кој ги предложил и по кои критериуми. Ако дел од нив, како што нотира ревизијата, биле ставани во улоги што личат на раководни позиции, тогаш не станува збор за ад-хок логистика туку за кадровско влијание врз системот. А кога такво влијание се прави без конкурс, природно се отвора сомнеж дека „привремените“ биле партиска резерва – за брза стабилизација на институцијата однатре, но и за обезбедување лојалност.
Томовски паралелно ја брани кадровската потреба и со „легализација на државниот имот“ и тврди дека не постоел регистар на сите јавни објекти и дека сега почнала постапка и работна група. Тоа звучи како институционално будење, но не ја менува клучната логика: ако државата нема регистар и ред, решението не е да се создава нов „ред“ преку нетранспарентни кадровски врати. Напротив, таму каде има слабости, праксата бара уште поголема јавна отчетност, не помала.
Ако Томовски сака да ја затвори приказната дека ангажманите биле „неопходни“, а не партиски, има едноставен тест: целосна објава на бројот на ангажирани, периодите, задачите, критериумите за избор, нивните квалификации и основата по која се бара префрлање на неопределено. Сè друго останува во зоната каде „привремено“ лесно се чита како „партиско“, а „функционирање“ како оправдување за модел што ревизорите веќе го маркираат како ризичен.