Skip to content
Поминаа повеќе од 30 години од обидот за атентат врз првиот претседател на независна Македонија, Киро Глигоров, извршен со автомобил-бомба на 3 октомври 1995 година во центарот на Скопје. Глигоров го преживеа нападот со тешки повреди, но атентатот однесе човечки животи и остави трајна лузна врз државата што тогаш сè уште ја градела својата безбедносна архитектура и меѓународна позиција.
И по толку години, клучното прашање останува исто: кој го нарача и изврши нападот, со каков мотив и со чија логистика. Според медиумските осврти, истрагата низ времето успеала да констатира дека атентатот бил добро подготвен и организиран, но не и да донесе епилог со осомничени и судска разрешница. Постапката формално останува отворена против непознат сторител, што, практично, ја претвора во најпознатата нерешена истрага во поновата македонска историја.
Денеска, 10 февруари 2026, темата повторно излезе на површина преку стручна конференција посветена на прашањето „кој и зошто пукаше“ во обновената македонска држава. Дел од учесниците изнесоа сопствени претпоставки за можни нарачатели и извршители, а во јавноста повторно се отвори дилемата дали атентатот можел да биде превениран и зошто државата три децении не понуди убедлив одговор. Дополнително внимание привлече и информацијата дека ваквата конференција се одржува сега, наместо во октомври лани, поради изборниот период.
Се цитираат и две важни сведоштва што ја враќаат дискусијата од теории кон системска одговорност. Зоран Доревски, кој во 1995 година бил висок функционер во тогашните структури, тврди дека истрагата затаила и покрај тоа што, според него, постоеле сведоштва од луѓе поврзани со атентаторскиот тим. Новинарот Зоран Петров, пак, оценува дека истрагата била закочена и првпат јавно говори дека тој и неговото семејство биле изложени на закани откако ги објавил првите новинарски извештаи за атентатот.
Токму тука е сржта на проблемот: кога една држава 30 години не може или не сака да ја затвори најтешката безбедносна страница, недовербата станува неизбежна. Без разјаснување на одговорноста, остануваат простор за политички препукувања, за шпекулации и за тивко помирување со идејата дека некои злосторства се „преголеми“ за да добијат судски крај. Ако институциите навистина немаат капацитет за епилог, тогаш јавноста заслужува барем јасно да знае што е истражено, што е пропуштено и зошто, и дали пораката од оваа истрага е дека државата може да преживее атентат врз претседател — но не и да ја одбрани вистината за него.