Skip to content
По неколку дена политичка бура што ја разниша Даунинг стрит, британскиот премиер Кир Стармер излезе со јасна порака дека нема намера да се повлече. За време на посета на заеднички центар на југот на Англија тој порача дека „никогаш нема да се оддалечи“ од мандатот што го добил да ја промени Британија и дека „никогаш нема да се оддалечи“ од луѓето за кои е должен да се бори.
Кризата се отвори како индиректна последица од објавување нови материјали поврзани со Џефри Епстајн, иако самиот Стармер, според медиумските извештаи, никогаш не го запознал Епстајн и не е поврзан со неговите злосторства. Но ударот дојде преку политичка одлука на Стармер: назначувањето на лабуристичкиот ветеран Питер Манделсон за амбасадор на Велика Британија во Вашингтон во 2024 година, што сега се претвори во главна точка на напади врз неговата проценка и лидерство.
Според хронологијата на настаните, Стармер го назначил Манделсон во декември 2024, и тоа и покрај предупредувањата за неговата претходна поврзаност со Епстајн и контроверзии од минатото. Потоа, во септември 2025, Манделсон бил разрешен од функцијата по објавување електронска преписка што сугерирала дека одржувал контакт со Епстајн и по неговата пресуда во 2008 година. На крајот на јануари 2026 следеше нов бран документи од американското Министерство за правда, што ја разгоре кризата и ја врати темата во прв план на британската политика.
Најтешкиот дел за Владата е што скандалот не остана само на морално-политичко ниво. Според Ројтерс, во документите се појавиле индикации дека Манделсон споделувал пазарно чувствителни информации со Епстајн за време на финансиската криза, а британската полиција отворила истрага за наводно „недолично постапување во јавна функција“. Ројтерс дополнително наведува дека Манделсон не коментирал јавно за наводите и дека е под полициска истрага.
Во обид да ја ограничи штетата, Стармер јавно се извини и порача дека Манделсон го довел во заблуда за степенот на врските со Епстајн, односно дека „лажел“ за тоа колку бил близок со него. Ројтерс пренесе и дека Стармер им се извинил на жртвите на Епстајн, велејќи дека жал за тоа што им поверувал на „лагите“ пред назначувањето.
Паралелно се отвори и внатрепартиски фронт. Шефот на кабинетот на Стармер, Морган МекСвини, поднел оставка и презел одговорност за советот Манделсон да биде поставен во Вашингтон, оценувајќи ја одлуката како погрешна и штетна за довербата во политиката. Во истите денови се бележат и дополнителни потреси во тимот на премиерот, а притисокот кулминираше кога лидерот на шкотските лабуристи Анас Сарвар јавно побара Стармер да замине.
Стармер, сепак, се обиде кризата да ја префрли на терен што му е поповолен: мобилизација на партијата и враќање на фокусот кон политичкиот противник. Ројтерс пренесе дека тој им порачал на сопартијците да престанат со меѓусебни пресметки и да се насочат кон „популистичката“ партија Реформ УК, која ја гледа како клучна закана што „дели“ и ја труе јавната сцена.
Широката слика е дека ова е класична криза на доверба: не се суди само за личноста Манделсон, туку за системот на проверка и политичка одговорност на самиот врв. МекСвини јавно отвори и прашање дали процесот на безбедносни и институционални проверки треба „фундаментално“ да се преработи, што индиректно признава дека проблемот е структурен, а не само комуникациски. Ако Владата сака да ја затвори темата, ќе мора да ја направи проверлива: транспарентни критериуми за именувања, јасни линии на одговорност и брза реакција кога ќе се појават компромитирачки факти.
Следните недели се критични по две линии. Прво, поради најавеното објавување документи што треба да ја осветлат одлуката за назначувањето и контекстот во кој е донесена. Второ, поради политичкиот календар: AP потсетува на серија настани што ја туркаат темата напред, вклучително и партиски потреси и изборни тестови што можат да ја претворат кризата во директен референдум за лидерството на Стармер.