Skip to content
Хрватска, Албанија и Косово најавија дека во текот на 2026 година ќе ја одржат првата заедничка трилатерална воена вежба, како практична реализација на декларацијата за одбранбена соработка потпишана минатата година. Најавата доаѓа по средба на воени претставници на трите страни, на која фокусот бил ставен на заеднички обуки, подигање на интероперабилноста и подготовка на конкретни сценарија за вежби во 2026 година.
Албанскиот министер за одбрана Пиро Венгу ја постави иницијативата во рамка што ја опишува како усогласена со стратешките насоки на евроатлантската безбедносна архитектура, со акцент на одговор на „безбедносни предизвици“ и „хибридни закани“. Средбата на воените лидери се одржа во Шкодер, а како почетна точка на соработката се посочува декларацијата потпишана на 18 март 2025 година во Тирана.
Во политичка смисла, ваквите најави се чувствителни затоа што ја спојуваат во ист формат две членки на НАТО со Косово, чиј безбедносен сектор се развива во услови на нерешен статусен спор со Белград и постојано присуство на меѓународни мисии. Во Косово клучна улога на терен има КФОР, а домашните безбедносни структури, меѓу нив и Косовските безбедносни сили, остануваат дел од најоспоруваните точки во регионалните релации.
Реакцијата од Србија беше остра. Министерството за одбрана на Србија го осуди трилатералниот формат како „сериозна закана“ за мирот и стабилноста во регионот и како безбедносен предизвик за Србија и за Србите на Косово. Во пораките што ги пренесуваат медиумите, Белград ја чита ваквата координација како притисок и како потег што може да има долгорочни безбедносни последици, особено затоа што Косово за Србија не е соседна држава, туку територија со која има отворен политички и правен спор.
Токму тука се судираат две спротивставени логики. За Загреб и Тирана, соработката со Приштина се претставува како „стандарден“ безбедносен аранжман меѓу партнери што сакаат да се подготват за современи ризици, од кризни ситуации до хибридни закани. За Белград, истата работа изгледа како институционализирање на воена координација со структура што Србија ја смета за спорна, и како сигнал дека дел од соседите ја третираат косовската безбедносна архитектура како веќе нормализирана реалност.