Кризата со водата во Струга продолжува

Една недела по првите аларми, Струга сè уште живее со забрана за користење на водата од градскиот водовод, откако од чешмите потече заматена, темнокафеава вода што граѓаните не смеат да ја употребуваат ниту за пиење, ниту за готвење, ниту за лична хигиена.

Во сабота, 14 февруари 2026, градоначалникот Менди Ќура соопшти дека општината презема „засилени мерки“ и најави ангажман на приватна стручна институција од Скопје која на 16 февруари треба да направи детални анализи за да се утврдат причините за загадувањето. Како можни сценарија се споменуваат интервенции во заштитната зона на извориштето или природни фактори, но, според неговата изјава, конечните заклучоци ќе дојдат по завршување на испитувањата.

Токму тука почнува најнепријатниот дел од приказната: кога една општина мора да повикува приватни експерти за да дознае што се случува со водата, тоа не е „дополнителна проверка“, туку индиректно признание дека системот на редовен мониторинг, одговорност и итно постапување не функционирал како што треба. Кризата не се мери само во бојата на водата, туку во празнината меѓу институциите – кој прв треба да реагира, кој да мери, кој да предупреди и кој да понесе одговорност кога основното право на безбедна вода станува недостижно.

Паралелно, Основното јавно обвинителство Струга отвори предмет за утврдување на причините и евентуална кривична одговорност за нарушување на животната средина и природата. Во координација со Министерството за внатрешни работи е издадена наредба за увид кај извориштата во Шум, со присуство на полиција и надлежни инспекциски служби, меѓу кои се наведуваат Агенцијата за храна и ветеринарство и Центарот за јавно здравје.

Во јавниот простор веќе се појавуваат и бројки што ја прават кризата потешка од „привремено заматување“. Според информации пренесени од Deutsche Welle, анализите покажале дека заматеноста била и до 30 пати над дозволеното ниво, а Центарот за јавно здравје на 11 февруари измерил заматеност од 28,59 проценти на изворот, наспроти максимално дозволени 1,5 проценти. Тоа значи дека проблемот, дури и да има „природни фактори“, не смее да се третира како нормална сезонска појава, туку како настан што бара брзо утврдување на причината и јасна трага на одговорност.

Во таков амбиент, оставката на Меџијаит Јусуфоски од ЈП „Водовод и Канализација“ Струга не е административен детал, туку симптом дека кризата ги надминала вообичаените рамки. Тој предупреди дека „во 43 години работа“ не памети вакво заматување и ја нарече состојбата „еколошка катастрофа“.

Клучното прашање, сепак, останува без одговор: зошто кризата мораше да трае цела недела за да се активираат истраги, инспекциски увиди и вонредни анализи. Ако проблемот е во заштитната зона, тогаш се работи за пробиен систем на контрола и дозволени интервенции таму каде што не смеат да постојат. Ако е „природен фактор“, тогаш системот мора да има протокол за итно префрлање на алтернативни извори и за навремена комуникација со граѓаните. Во двата случаи, институционалната слика е иста: граѓаните први ја плаќаат цената, а одговорноста пристигнува последна.

Струга сега не бара само „да се избистри водата“, туку да се избистри и постапката: кој надгледувал, кој пропуштил, кој реагирал навреме и што ќе се смени за следниот пат да не се повтори истото – со истата темна вода и истата темна тишина.