Како да заштедите 200 евра месечно: пет дупки во буџетот што не ги гледаме

Јануари за многумина е „најдолгиот“ месец, но вистинскиот проблем не е календарот, туку малите, повторливи трошоци што тивко го јадат буџетот. Кога ќе се соберат, тие изгледаат како да исчезнале „од џеб“, а всушност се серија одлуки што се повторуваат секоја недела и секој месец. Има една проста формула: штом еднаш ќе ги препознаете, штедењето престанува да личи на казна и станува автоматизам – без драматични резови.

Првиот чекор е најнепопуларен, а најкорисен: личен буџет што се прави еднаш и се коригира само кога ќе се сменат приходите или животните услови. Во него влегуваат сите редовни приходи, па фиксните трошоци како кирија или кредит, а потоа и варијабилните – храна, облека, излегувања, превоз, такси, здравствени трошоци. За варијабилните најчесто „лажеме“ без да сакаме, затоа што не ги гледаме како целина; тука помагаат е-банкарство, извештаи од картички или сметки од програми за лојалност, само за да се добие реална слика. Кога ќе ја видите целината, почнува вистинското буџетирање: однапред одредени износи по категории и префрлање на почеток на месец – за сметки, за излегувања, за штедење. Во таа слика лесно се појавува „слонот во собата“: на пример, навика што ве чини по 200 евра месечно како достава на храна, па и една едноставна промена – еднаш неделно да носите ручек од дома – може да донесе прва конкретна заштеда од околу 50 евра.

Втората дупка се трошоците што не ги ни сметаме за „трошок“, затоа што се распоредени во банкарски провизии и ситни надоместоци. Повеќе сметки не значи автоматски и подобра контрола, ако секоја носи трошоци за водење, подигање готовина или „пакет услуги“ што не ви треба. Логиката е проста: ако сметката ви служи само за плата и плаќање сметки, нема причина да плаќате за услуги што не ги користите; со промена на банка или пакет, заштедата може да оди и до дваесетина евра месечно.

Третата дупка е осигурувањето – не како идеја, туку како навика да се плаќа „за секој случај“ без да се провери што навистина покрива и дали ризикот е реален. Прашањата се две: кои ризици навистина постојат во вашиот живот и дали можете сами да ја покриете штетата ако се случи. Осигурувањето има смисла таму каде што ударот би бил финансиски разорен, а помалите штети што можете да ги платите сами не мора да ги „купувате“ како полиса. Типичен пример е скапо осигурување за стар телефон – често поразумно е заштитна маска и стакло, отколку месечна премија. Со прилагодување на полисите на реални потреби, пресметката оди кон заштеда од околу 50 евра месечно.

Четвртата дупка се претплатите. Додека секоја поединечно изгледа „не е ништо“, годишната сума знае да изненади, особено ако се наталожени музички сервиси, видео платформи, апликации, плус прескапи пакети за телефон и интернет. Практиката е да се прегледаат сите претплати, да се спореди дали постои поевтина алтернатива и да се избираат опции што дозволуваат месечно откажување, за да не останете заглавени во договор што повеќе не ви треба. Дури и само проверката на тарифата за телефон и интернет може да покаже дека плаќате повеќе од реалната потреба.

Петтата дупка е психолошка: импулсивното купување, особено онлајн, каде што „потврди“ е поблиску од чувството дека сте потрошиле пари. Трикот што функционира затоа што ве штити од вас самите е правилото „преспиј“. Односно, ништо да не се купува истиот ден кога се посакало – одлуката да се остави за утредента. Во пракса, голем дел од тие купувања следниот ден веќе не изгледаат неопходни, а токму тука се појавува заштеда што лесно оди кон 30 евра месечно само од избегнати импулси.

Кога овие места ќе се „затворат“ едно по едно, 200 евра месечно повеќе не звучи како далечна цел, туку како резултат од неколку мерки што се повторуваат тивко, без да го превртат животот наопаку.