Skip to content
Приказната за желките од Голем Град, мал остров во Преспанското Езеро, деновиве доби светско внимание поради научни предупредувања дека популацијата, иако бројна, се движи кон демографски колапс: на островот живеат околу 1.000 шумски желки, но на секоја возрасна женка доаѓаат по 19 мажјаци, што, според истражувањето, создава услови за масовно исцрпување и рана смрт на женките.
Истражувањето, потпишано од македонскиот херпетолог д-р Драган Арсовски и објавено во научно списание, според пренесеното, ја отвори темата и надвор од регионот, а во медиумските извештаи се наведува дека „Њујорк Тајмс“ неодамна ја обработил оваа необична појава како пример за тоа како изолиран екосистем може да се најде во криза.
Во основата на проблемот е екстремната полова нерамнотежа, која ја менува динамиката на животот на островот. Во извештаите се наведува дека изразената сексуална агресивност кај мажјаците резултира со постојан прогон на женките, стрес и повреди, а забележани се и обиди за парење меѓу мажјаци како последица на недостиг од женки.
Најдраматичниот дел од приказната, според објавеното, е начинот на кој дел од женките завршуваат: во обид да избегаат од постојаното „обиколување“, се повлекуваат кон стрмните карпи на Голем Град и паѓаат во провалија, што често завршува со сигурна смрт. Научните модели што се пренесуваат во јавноста сугерираат дека, ако трендот продолжи, последната женка на островот би можела да исчезне до 2083 година.
Причините за ваквата состојба, според истите извори, не се целосно разјаснети. Како една од теориите се споменува можноста желките да биле донесени од луѓе во нееднаков полов сооднос, а со текот на времето дисбалансот да се продлабочил. Со тоа е поврзано и прашањето како воопшто стигнале на островот, бидејќи се наведува дека не се способни да го препливаат езерото; во ист контекст се споменуваат и врежани бројки на долниот дел од оклопот кај најстарите мажјаци, како можен траг, без конечен одговор.
Островот Голем Град со години служи како природна лабораторија за долгорочни теренски набљудувања на влекачи, а истражувачките програми, според организациите што работат во регионот, се базираат на континуирано означување и повторни фаќања, со цел да се разберат параметрите што ја туркаат популацијата во ризик и да се насочат заштитните мерки токму кон најкритичната точка – преживувањето на женките.