Skip to content
Притисок од Унгарија и Словачка врз Украина повторно ја отвори енергетската и политичката линија на судир меѓу Киев, Будимпешта и Братислава, откако украинското МНР на 21 февруари јавно ги осуди, како што наведе, „ултиматумите и уцените“ поврзани со испораките на енергенси. Повод за спорот е прекинот на испораките на руска нафта преку нафтоводот „Дружба“, за кој Украина тврди дека е последица на руски дронски напад врз инфраструктура во западниот дел на земјата, додека Унгарија и Словачка ја обвинуваат Украина за одложување на обновата.
Киев во својата реакција тврди дека заканите за прекин на енергетски испораки се „провокативни“ и „неодговорни“ во услови на масовни руски напади врз украинската енергетска мрежа, и нагласува дека таквата реторика му оди во прилог на агресорот. Украинската страна наведува и дека е во постојан контакт со Европската комисија, дека работите на стабилизација и поправка продолжуваат, и дека се понудени алтернативни решенија за снабдување со неруска нафта, вклучително и други рути. Во таа рамка, Киев најавува и можност за активирање на Механизмот за рано предупредување од Договорот за асоцијација со ЕУ.
Спорот се заострува бидејќи Унгарија и Словачка остануваат меѓу ретките членки на ЕУ што сѐ уште значително зависат од руска нафта преку „Дружба“. Тензиите ескалирале уште од 17 и 19 февруари, со закани од унгарска страна за можен прекин и на струја и на гас кон Украина, а Европската комисија во меѓувреме свика вонреден состанок на Координациската група за нафта. Според „Еуроњуз“, Брисел соопштил дека нема непосреден ризик за снабдувањето на Унгарија и Словачка поради резервите, но истовремено изразил загриженост за енергетската безбедност на Украина во зимски услови.
Паралелно со енергетскиот притисок, спорот добива и поширока европска димензија. Унгарскиот министер за надворешни работи Петер Сијарто најавил блокада на планираниот заем од 90 милијарди евра на ЕУ за Украина додека не се обнови протокот на нафта, а Унгарија и Словачка веќе ја прекинале испораката на дизел за Украина. Во исто време, словачкиот премиер Роберт Фицо се закани со запирање на итните испораки на електрична енергија ако транзитот не продолжи, што е особено чувствително бидејќи двете земји обезбедуваат значителен дел од европскиот итен увоз на струја за Украина.
Суштината на спорот е дека војната и енергетската зависност повторно се претвораат во политичка алатка внатре во ЕУ. Украина настапува со теза дека причината за кризата е руски напад и дека ултиматумите треба да бидат насочени кон Кремљ, а не кон Киев. Од другата страна, Будимпешта и Братислава ја користат сопствената енергетска ранливост како аргумент за притисок врз Украина и, посредно, врз европските одлуки за финансиска помош. Тоа ја прави оваа криза повеќе од технички спор за нафтовод: станува збор за судир меѓу безбедносната логика на земја во војна и политичко-енергетските калкулации на две членки на ЕУ и НАТО.