Skip to content
Утринава, 23 февруари 2026 година, поранешниот прв вицепремиер и ексминистер за политички систем и односи меѓу заедниците Артан Груби се појави на граничниот премин Блаце, по што беше лишен од слобода и приведен за понатамошно постапување, соопштија надлежните. Станува збор за случај со висок политички и јавен интерес, кој повторно ја отвора дебатата за селективноста во постапките, стандардите на владеење на правото и начинот на кој институциите се справуваат со обвиненија против високи функционери.
Според информациите што ги објавија медиумите, Министерство за внатрешни работи соопштило дека Груби бил баран со меѓународна потерница и дека на граничниот премин се јавил во раните утрински часови, по што бил спроведен од полициски службеници. Во истото соопштение се наведува и правната квалификација за која се води истрагата, што дополнително го зголеми вниманието на јавноста, бидејќи се работи за сериозни наводи што подразбираат постапување на повеќе институции и повеќе фази на кривичната постапка.
Во ваков контекст, Демократската унија за интеграција излезе со реакција во која позитивно ја оцени одлуката на Груби да се врати во земјата. Пораката, барем формално, е насочена кон принципите: партијата бара транспарентна, правична и непристрасна постапка, со можност „да се изнесат сите аргументи и да се разјаснат сите прашања“. Во реакцијата се потенцира дека процесот треба да се спроведува според највисоките стандарди на владеење на правото и „со целосно почитување на презумпцијата на невиност“, како и со заштита на индивидуалните права и слободи.
ДУИ, исто така, повторува дека правдата мора да биде еднаква за сите – без селективност, без двојни стандарди и без политичко влијание – и најавува дека внимателно ќе го следи процесот во сите негови фази. Таквата формулација е политички значајна од две причини: прво, затоа што партијата се обидува да го постави случајот во рамка на „владеење на правото“, а не во рамка на политичка пресметка; и второ, затоа што со најавата дека ќе следи „во сите фази“ индиректно праќа сигнал дека очекува институционална дисциплина, но и дека ќе реагира доколку процени дека има пристрасност или селективност.
Истовремено, случајот неизбежно ја враќа јавноста на поширокиот контекст што се врзува за Груби во изминатите години. Во медиумските извештаи се посочува дека тој во декември 2024 година бил ставен на т.н. „црна листа“ на САД поради наводи за значителна корупција, а подоцна, по отворањето истрага за наводни проневери во Државна лотарија, бил предмет на мерки и потерница. Овој спој на теми – санкции, истраги и политичка одговорност – го прави секој институционален чекор многу почувствителен, бидејќи јавноста не го чита процесот само како правна постапка, туку и како тест за капацитетот на државата да постапува еднакво кога станува збор за моќни политички актери.
Пораката на ДУИ за „фер и транспарентна постапка“ може да се чита и како обид да се заштити политичката позиција на партијата во момент кога секој развој поврзан со поранешни функционери носи ризик од дополнително еродирање на довербата. Од друга страна, инсистирањето на презумпција на невиност и на транспарентност е линија што, ако навистина се применува доследно, треба да важи за секој случај, без оглед на политичката боја на осомничениот.
Во наредниот период, фокусот ќе биде на тоа како ќе се води постапката, кои докази ќе излезат во јавноста преку институционални канали, како ќе се почитуваат процесните права и дали процесот ќе остане во рамките на правните стандарди, без паралелно „судење“ преку политички соопштенија. Во земја во која довербата во институциите е хронично кревка, токму овие детали – транспарентноста, темпото, аргументацијата и еднаквиот аршин – често стануваат подеднакво важни како и самиот исход.