Skip to content
Полските обвинители и безбедносни служби формираа специјален тим што треба да ги „прочешла“ новообјавените американски досиеја поврзани со Џефри Епштајн, со цел да се утврди дали постојат „полски траги“ во случајот – од можни контакти, посредници и канали за регрутација, до потенцијални жртви од Полска, вклучително и малолетници.
Потегот доаѓа откако полскиот премиер Доналд Туск јавно најави дека државата ќе ја отвори темата институционално, токму поради информациите дека во објавената документација постојат упатувања на Полска и Полјаци. Во официјалната комуникација се зборува за аналитички тим, со можност анализата да прерасне во формална истрага доколку се појават елементи за кривично гонење.
Клучна порака од Варшава е дека тимот ќе работи „во тишина“, со состав што нема да биде јавно објавен, а ќе вклучи обвинители, полиција и претставници на службите. Според полските јавни сервиси, тимот ќе биде под раководство на министерот за правда Валдемар Журек, кој во Полска ја има и улогата на обвинителски врв и треба да ја координира институционалната работа и евентуалната соработка со американските власти.
Зошто токму сега? Во Варшава аргументот се сведува на една реченица: „објавени се милиони страници, а таму има индиции дека случајот има и полски дел“. Туск во јавните настапи посочи дека документите што излегоа во јавноста отвораат прашања дали мрежата на Епштајн допрела до полски девојки, а како пример спомена и „траги“ поврзани со Краков – наводи дека лица од тој град му нуделе „група жени или девојки“. Токму овие делови, според полските медиуми, ќе бидат меѓу првите за детална проверка: кој го кажал тоа, на што се темели, дали има конкретни имиња, контакти, патувања, финансиски траги, посредници.
Случајот, меѓутоа, во Полска се шири и во втор правец – безбедносен. Туск јавно кажа дека ќе се испитуваат и тврдења што кружат во дел од светските медиуми и коментаторски кругови, според кои руските служби можеби ја користеле аферата како „операција“ за компромитирање влијателни луѓе. Во тој дел, Варшава зборува за можен ризик по националната безбедност: доколку навистина постоеле снимки, материјали и „компромати“ со политичка тежина, прашањето за тоа кој ги поседува и како се користат станува државна тема, а не само судско-морален скандал.
Москва, пак, ги отфрли ваквите шпекулации како недокажани и ги нарече „верзии“ што не заслужуваат сериозен одговор. Тоа не ја затвора темата во Полска, туку ја враќа во рамка на докажување: што точно има во документите, што е јавна сензација, а што е процесно валидна индиција што може да издржи пред обвинител.
Во позадина останува познатиот контекст: Епштајн беше обвинуван за сексуална експлоатација на малолетници и трговија со луѓе, почина во затвор во 2019 година додека чекаше судење, а неговата блиска соработничка Гислејн Максвел беше осудена во САД за регрутација на девојчиња. Со годините, аферата прерасна во глобален лавиринт од контакти, летови, адресари, финансии и посредници – доволно голем за периодично да се „враќа“ во политиката, медиумите и институциите на повеќе држави.
Токму затоа, полската одлука не е изолиран случај. Во истата временска рамка, и други земји во Европа најавија дека ќе ги разгледуваат документите за евентуални домашни врски и жртви. Прашањето што останува да се види е дали полската анализа ќе заврши како „прочистување на сомнежи“ или ќе извади конкретни елементи што ќе доведат до истрага, меѓународни барања за докази и – на крај – обвиненија.