Skip to content
Пошироката планинска област на Преспа, на грчка територија, е прогласена за „недопрена планина“ со министерска одлука што треба да обезбеди построг режим на заштита на природните живеалишта во триграничниот појас меѓу Грција, Македонија и Албанија. Одлуката доаѓа во момент кога Преспа, и покрај постојните режими на заштита, сè почесто се соочува со притисоци од инфраструктурни интервенции, фрагментација на живеалишта и промени во користењето на земјиштето.
Мерката ја потпиша грчкиот министер за животна средина и енергетика Ставрос Папаставру, а на неа се осврна и портпаролот на грчката влада Павлос Маринакис на редовен брифинг. Целта, според образложението, е да се засили институционалната заштита на подрачјата од мрежата „Натура 2000“ и видовите што живеат таму, додека не се одобри Специјалната еколошка студија и не се утврдат трајните правила за користење на земјиштето и мерките за заштита.
Преспа на грчка страна е опишана како еден од најважните природни екосистеми на Балканот, со значајни типови живеалишта и комбинација од водни и шумски екосистеми со висока биоразновидност. Во официјалните соопштенија се нагласува присуството на ретки и ендемични растителни видови и диви животни како кафената мечка, волкот и дивокозата, како и голем број птици, додека водните живеалишта на Преспанските езера се клучни засолништа за ретки водни и крајбрежни птици.
Клучната промена е што „недопрената планина“ практично треба да ја пресече логиката на нови патишта и вештачки површини што ги сечат екосистемите на парчиња. Во грчката рамка овој режим се врзува со концептот на „безпатни“ области, со дополнителен заштитен појас, каде се ограничуваат или забрануваат интервенции што го менуваат природниот карактер на просторот, токму затоа што фрагментацијата и промената на земјиштето се меѓу главните двигатели на губење биодиверзитет.
За регионот, одлуката има и поширок сигнал. Преспа одамна е препознаена како трансграничен екосистем во кој секоја национална мерка на едната страна има ефект врз целината: миграцијата на дивиот свет, водните режими и туристичкиот притисок не запираат на граница. Во тој контекст, „недопрената“ категорија во Грција може да се чита и како порака дека идните планови за развој во ова подрачје ќе мора да се движат внимателно, со поголема тежина на природните ограничувања отколку на брзите инфраструктурни решенија.
Од грчкото министерство порачуваат дека не станува збор за декларативен потег, туку за институционална интервенција со долгорочно еколошко влијание, која треба да ја зајакне рамката за зачувување на подрачје со меѓународно значење. Следниот чекор, според најавите, е финализирање на Специјалната еколошка студија и утврдување на трајните правила преку дополнителни правни акти.