Skip to content
Иран и Израел денес се во најопасната фаза на директен судир во последните месеци, откако утринава (28 февруари) САД и Израел почнаа координирани удари врз повеќе цели во Иран, а Техеран возврати со ракети и дронови кон Израел и кон американски бази во регионот. Според Ројтерс, АП, Ал Џезеира и израелски извори, нападите следеа по неуспешна рунда преговори за иранската нуклеарна и ракетна програма, а операцијата од американска страна доби и официјално име – „Operation Epic Fury“.
Она што досега е потврдено од повеќе страни е дека првите удари ја погодија иранската престолнина и други градови, а меѓу таргетираните области бил и просторот околу канцелариите на врховниот лидер Али Хамнеи. Ројтерс наведува дека израелски функционер тврди оти цел биле и Хамнеи и претседателот Масуд Пезешкијан, но исходот од тие напади не е јасен, додека AП потврдува дека во моментот на првите извештаи немало сигурна информација дали највисоките ирански функционери се погодени. Ал Џезеира, повикувајќи се и на АП и Ројтерс, пишува дека биле погодени повеќе ирански градови, а иранските медиуми зборувале за експлозии во Техеран, Исфахан, Табриз, Кум и други локации.
Во Израел, сликата е исто така на целосна вонредна готовност. Тајмс оф Израел и АП објавија дека уште со почетокот на операцијата беа вклучени сирени, беше прогласена вонредна состојба, а цивилите беа повикани да останат близу до засолништа. АП наведува дека Израел го затворил воздушниот простор, додека иранскиот прв бран одговор, според АП и Ал Џезеира, бил насочен кон северен Израел, по што следеле и напади кон американски воени точки во Бахреин, Катар, Кувајт и Обединетите Арапски Емирати.
Во Иран, пак, покрај воените цели, веќе се гледа и цивилната цена и паниката. Ројтерс опишува редици на бензински пумпи, излегување на луѓе од градовите и страв дека нападите ќе продолжат, додека иранското безбедносно тело им препорачало на граѓаните, каде што е можно, да се префрлат во други градови; училиштата и универзитетите се затворени до понатамошно известување. АП, повикувајќи се на иранската државна агенција ИРНА, пренесе дека во јужен Иран бил погоден девојчински училиштен објект во Минаб, при што биле пријавени најмалку 57 загинати и 45 ранети, но Белата куќа и израелската војска во моментот на тој извештај немаа веднаш објавен одговор за тој конкретен удар.
Она што не се знае со сигурност е подеднакво важно како и она што веќе е потврдено. Нема независно потврдена целосна бројка за жртвите ниту во Иран ниту во Израел, а АП експлицитно наведува дека во текот на првите бранови немало веднаш проверлива слика дали има убиени високи ирански функционери и каква е вкупната штета од иранските ракети врз Израел. Ал Џезеира исто така подвлекува дека деталите за жртвите и разурнувањето во двете земји сè уште се оскудни. Дополнителна магла постои и околу нуклеарниот дел од приказната: само ден пред нападите АП објави дека МААЕ не може целосно да потврди дали Иран ги сопрел сите активности на збогатување и не може прецизно да ја утврди состојбата на неговите резерви поради ограничен пристап до дел од погодените локации, што значи дека и сега тешко може брзо да се добие чиста слика што точно е уништено.
Ако се споредат западните агенции, регионалните медиуми и изворите од иранска и израелска страна, засега се совпаѓаат три работи: дека нападот бил координиран меѓу Вашингтон и Тел Авив, дека Иран веќе возвратил директно и надвор од својата територија, и дека нема знак за брзо смирување. Ројтерс наведува дека операцијата била подготвувана со месеци во координација со Вашингтон, а АП објави дека според лице запознаено со плановите нападите се очекува да траат неколку дена. Тоа значи дека епилогот досега не е ниту прекин на огнот ниту јасен воен исход, туку нова фаза на поширока регионална војна: Иран е под директен удар, Израел е под ракетна тревога, воздушните простори низ делови од Блискиот Исток се затворени, а вистинската штета – во воени, политички и цивилни размери – сè уште само почнува да се појавува.