Skip to content
Иран не мора да е демократија, изјави американскиот претседател Доналд Трамп во интервју за Си-ен-ен на 6 март 2026 година, додавајќи дека сака да биде вклучен во изборот на новото иранско раководство во услови на ескалираната војна и неизвесноста околу наследувањето во Техеран по убиството на ајатолахот Али Хамнеи во првите удари. Трамп порача дека за него е клучно Иран да добие лидер кој ќе биде „чесен и праведен“ и ќе има коректен однос кон САД, Израел и американските партнери во регионот.
Во истото обраќање, Трамп рече дека не е против Иран да добие и верски лидер, ако тоа е личност што, според неговите критериуми, ќе ја води земјата „фер“ и без нови конфронтации. Притоа ја спореди ситуацијата со Венецуела и тврдеше дека таму, по американска интервенција, власта ја презела Делси Родригез, што тој го претстави како модел по кој, според него, би можело „лесно“ да функционира и иранското наследување.
Неколку часа претходно, во телефонско интервју за Reuters на 5 март, Трамп отиде чекор подалеку и рече дека САД „мора да бидат вклучени“ во изборот на следниот лидер на Иран, со аргумент дека Вашингтон не сака „на секои пет години“ да се враќа во нова војна. Во истиот разговор тој оцени дека Мојтаба Хамнеи, синот на убиениот врховен лидер и често споменуван како можен наследник, е „малку веројатен“ избор, а прашањето за тоа кој би бил прифатлив го остави отворено, со порака дека „сите се во игра“.
Во меѓувреме, Axios објави дека Трамп јавно бара „безусловна капитулација“ од иранскиот режим и дека по таков исход треба да се изберат „прифатливи“ лидери, што ја прави линијата меѓу воените цели и политичката прекомпозиција уште понејасна. Белата куќа, пак, претходно соопшти дека администрацијата разговара за тоа каква улога би имале САД во Иран „по кампањата“, додека американските служби ги следат сигналите околу наследувањето во Техеран.
Овие пораки носат и критичка дилема: американскиот претседател практично ја трга демократијата од условите, но ја става лојалноста кон интересите на Вашингтон како мерило за легитимност. Во ваков рамкиран пристап, „стабилноста“ се дефинира преку геополитичка послушност, а не преку внатрешна волја, што може да ја продлабочи поларизацијата во регионот и да ја зголеми цената на секое идно политичко решение.