Не ги уби огнот, туку вратите што ги немаше

Луѓето во „Пулс“ не загинале затоа што се активирал пожарот, туку затоа што немале каде да избегаат. Со оваа реченица обвинителот Дарко Јакимовски ја сумираше суштината на трагедијата, откако одбраната на дел од обвинетите побара нивно ослободување и повторно се обиде тежиштето на случајот да го префрли кон споредни прашања. Според обвинителството, 63-те жртви не ги убиле прскалките, чадот или паниката сами по себе, туку фактот што објектот немал услови за спас.

На рочиштето за трагедијата во кочанското кабаре „Пулс“, Јакимовски директно возврати на тезите на одбраната и порача дека да имало повеќе од една врата и реален излез за евакуација, луѓето немало да умираат заробени внатре. Во ваквата аргументација обвинителството всушност ја брани централната теза на целиот предмет: дека смртоносниот исход не е последица на еден изолиран момент, туку на низа пропусти што го претвориле објектот во стапица.

Тоа е и најтешкиот дел од ова судење за обвинетите. Затоа што колку повеќе се расчистуваат околностите, толку појасно станува дека трагедијата не може да се сведе на несреќен сплет на настани. Според досега објавените информации за предметот, клубот бил преполн, немал соодветни дозволи, немал доволно противпожарна заштита, а безбедносните услови биле далеку под тоа што е потребно за простор во кој се собирале стотици луѓе. Во таков амбиент, огнот не бил единствената опасност, туку само искрата што го открила целиот распад на системот.

Случајот дополнително се вжешти откако одбраната повторно побара спојување на постапките и ослободување на дел од обвинетите, тврдејќи дека не сите што седат во судницата имаат иста тежина на одговорност. Обвинителството, пак, инсистира дека разликите меѓу активното и пасивното учество во кривичното дело ќе се докажуваат низ постапката, но дека тоа не ја урива основната слика: дека смртта на десетици млади луѓе не била неизбежна, туку овозможена од систем на дозволени пропусти.

Токму затоа овој процес одамна не е само судење за еден пожар. Тој станува судење за целиот модел по кој институциите со години дозволувале да работат објекти што не смееле да примат ниту дел од луѓето што влегувале во нив. Меѓу обвинетите, според претходно објавените информации, има сопственици, фирми, службени лица, инспектори, полицајци и други актери поврзани со работењето и контролата на клубот. Тоа покажува дека обвинителството не ја гледа трагедијата како индивидуален, туку како системски неуспех.

Во тој контекст, реченицата на Јакимовски дека луѓето немале каде да бегаат е повеќе од правен аргумент. Таа е најкраткиот опис на ужасот во „Пулс“ и најсилниот одговор на секој обид вината да се разводни. Зашто кога една дискотека нема излези, нема заштита и нема контрола, тогаш пожарот не е несреќа, туку пресуда напишана однапред. А токму тоа сега треба да го утврди судот.