Skip to content
Една фотографија од комеморацијата за жртвите од ПУЛС во Центарот за култура „Бели мугри“ во Кочани отвора прашање што е потешко од секој протоколарен говор и од секоја свечена порака за сеќавање. Ако ознаката на ПП апаратот на таа фотографија навистина покажува дека последниот сервис бил извршен на 6 септември 2023 година, тогаш во салата во која државата, локалната власт, семејствата и граѓаните се собраа да им оддадат почит на 63-те жртви од најстрашната пожарна трагедија, стоел апарат со видливо задоцнета сервисна евиденција.
Тоа не е ситен административен пропуст. Законот за пожарникарството јасно пропишува дека противпожарните апарати мора да се одржуваат, сервисираат и испитуваат најмалку еднаш годишно, а ако се изложени на надворешни влијанија и агресивни услови, тогаш најмалку еднаш на шест месеци. Правилникот оди и понатаму: корисникот е должен најмалку еднаш месечно да врши визуелен преглед. Со други зборови, државата не оставила простор оваа обврска да се заборави, туку ја претворила во јасна и редовна должност.
Токму затоа оваа фотографија, ја покажува последната важечка сервисна ознака, не зборува само за еден ПП апарат. Таа зборува за систем што и по ПУЛС сè уште се движи по старата инерција, во која трагедијата се оплакува, но правилата не се живеат доволно сериозно. На денот кога Кочани одбележуваше една година од пожарот, во „Бели мугри“ беа семејствата на загинатите и повредените, претседателката Гордана Сиљановска-Давкова, премиерот Христијан Мицкоски и претставници од политичката, академската и општествената заедница. Салата, според извештаите, била и премала за сите што сакале да присуствуваат. Но токму во таков ден, во таков простор и пред таква публика, најмалку што требаше да биде неспорно е елементарната противпожарна уредност.
Проблемот е што после вакви трагедии институциите најчесто зборуваат за поуки, а многу поретко покажуваат дека тие поуки се претвориле во секојдневна пракса. Во Македонија премногу често безбедноста се проверува по несреќа, а не пред неа. ПП апаратите не се декор на ѕид, туку прва линија на одбрана во првите секунди на пожарот, токму тогаш кога животот и смртта зависат од тоа дали некој уред е исправен, достапен и навреме контролиран.
Затоа фотографијата од „Бели мугри“ е потешка од секоја свечена реченица. Таа сугерира дека дури и по ПУЛС, дури и по 63 загубени животи, дури и на ден на комеморација, државата и институциите не успеваат секогаш да ја одржат ни најосновната култура на превенција. Ако ознаката е точна и ако нема понова документација што би покажала поинаку, тогаш најсилната порака од тој ден не е онаа што била изговорена од говорница, туку онаа што немо стоела на ѕидот: дека поуките сè уште не се извлечени до крај.
Фото: Дамјан Чунихин