Skip to content
Во Македонија веќе не се мери само инфлацијата, туку и трпението на луѓето пред тезгите и рафтовите. Кога килограм пиперки и домати оди до 300 денари, а синдикалната кошница за едно четиричлено семејство стигнува до 67.818 денари, поскапувањето престанува да биде економски термин и станува секојдневна вознемиреност.
Токму затоа сѐ почесто се слушаат и горчливи шеги дека пиперките веќе се мерат како свинско или јунешко.
Владата веќе се обиде да го ублажи првиот удар со намалување на ДДВ за бензините и дизелот од 18 на 10 отсто, со образложение дека сака да спречи енормен ценовен шок и да го амортизира ударот врз семејните буџети.
Паралелно, Државниот пазарен инспекторат во две последователни недели спроведе 429, а потоа уште 303 надзори, при што беа издадени вкупно 188 прекршочни платни налози во вредност од над 5,5 милиони денари. На хартија, државата реагира. Но на каса, чувството кај граѓаните е поинакво: интервенцијата постои, олеснувањето не се гледа доволно.
Пазарната слика покажува зошто. Земјоделците и трговците деновиве објаснуваат дека на пазарите доминира увозна стока, а со неа доаѓаат и поскапи транспорт, ѓубрива и набавни цени. Во извештаи од пазарите се бележи дека уште на крајот на февруари пиперот на кванташки достигнувал 170 до 210 денари за килограм, а увозниот црвен пипер 240 денари, додека само еден месец подоцна на зелените пазари веќе се зборува за малопродажни цени од 300 денари и повеќе.
Тоа значи дека проблемот не е само во еден производ, туку во синџирот од увоз, транспорт, препродажба и ограничено домашно производство.
Тука се крши и официјалната теза дека нема енормни поскапувања. Можно е институциите да не гледаат класичен ценовен шок во статистичка смисла, но домаќинствата веќе живеат во нешто што многу повеќе личи на тивко изместување на нормалното.
Ако само за три месеци синдикалната кошница пораснала за 2.326 денари, а храната и горивото се движат нагоре во ист период, тогаш проблемот повеќе не е само во бројките, туку во фактот што платите повторно заостануваат зад трошоците.
Најнепријатната вистина за власта е што пазарот не ја слуша политичката порака, туку логиката на понудата и трошоците. Намалувањето на ДДВ за горивата може да ублажи еден дел од ударот, а инспекциите можат да санкционираат дел од злоупотребите, но ниту една од тие мерки не создава повеќе домашни пиперки, поевтин транспорт или пониски производствени трошоци преку ноќ. Затоа и покрај реакцијата на државата, граѓаните и натаму ја живеат истата реалност: платите се бројат во денови, а храната во сѐ поскапи килограми.