Сведочењето на Саздов покажа колку долго насилството било видливо

Сведочењето на Мартин Саздов во судскиот процес против Стојанче Јовановски не ја отвори најпрво темата за интимната врска со Ивана, туку ја отвори хронологијата на едно насилство што, според исказите во судница, не било скриено, туку видливо, повторувано и познато на повеќе луѓе.

Токму затоа тежината на ова рочиште не е во приватниот однос што подоцна се развил меѓу сведокот и жртвата, туку во тоа што од судницата излезе слика за контрола, тепање, закани и страв што траеле долго пред трагедијата од 2 март.

Саздов сведочеше дека со обвинетиот се познавале од работата во пожарната и дека со Ивана се зближиле по настанот кај Штип, кога таа и малата Катја, според сведочењата, биле исфрлени од автомобил и оставени на автопат сред ноќ.

Тој исказ се совпаѓа и со претходното сведочење на мајката на Ивана, која опиша дека токму по тој напад нејзината ќерка почнала да се одлучува за развод и да бара излез од насилниот однос.

Во судница, Саздов кажа и дека обвинетиот ја тепал Ивана и пред него, дека пред него консумирал дрога и дека ѝ се заканувал со објавување експлицитни видеоснимки. Овие тврдења се дел од сведочење и допрва се ценат во постапката, но нивната важност е во друго: тие го засилуваат впечатокот дека насилството не било некаков затворен, невидлив пекол, туку нешто што излегувало и пред други луѓе.

Кога насилството веќе има сведоци, а сепак продолжува, тогаш приказната станува поголема од еден брак и влегува во зоната на системски неуспех.

Токму тука и пропаѓа обидот целиот случај да се сведе на љубомора или на љубовен триаголник. Обвинетиот веќе се обиде дел од одбраната да ја насочи кон односот меѓу Ивана и Саздов, а судот не го прифати неговото делумно признание на вина, оценувајќи дека не е дадено доброволно.

Со тоа процесот продолжи со изведување докази, а тежиштето повторно се врати таму каде што и треба да биде: на насилството, заканите и наводите дека тие ја довеле жртвата во безизлез.

Ова сведочење затоа е важно и од уште една причина. Тоа покажува дека Ивана, според кажаното во судот, не живеела само во страв од човекот што ја тепал, туку и во страв од срам, уцена и јавно понижување.

Во случаи на семејно насилство, токму таа комбинација од физичка сила, психичка контрола и закана со компромитација најчесто ја држи жртвата заробена подолго отколку што околината може да види. Затоа и секој обид фокусот да се префрли врз новата врска на жртвата звучи како класично бегање од суштината.

Суштината е дека од ова судење повторно излегува една иста, тешка вистина: насилството било присутно долго, било забележано, а сепак не било запрено навреме.

И токму затоа најважното прашање по сведочењето на Саздов не е кога почнала неговата љубовна врска со Ивана, туку колку аларми требало да се вклучат многу порано за таа воопшто да добие шанса да излезе жива од тој однос.