Ивана молела за спас, Катја била со неа, системот молчел

Ивана молела за спас, Катја била со неа, системот молчел, беше суштината на денешното сведочење на Мартин Саздов во судскиот процес за смртта на Ивана и нејзината ќерка Катја. Во судницата денес не се редеа само детали за последните минути пред трагедијата, туку и подолга хронологија на страв, тепање, закани, враќања, пријави и молк, што, според кажаното, траела со месеци и станувала сè повидлива пред да заврши фатално.

Ноќта кај Штип, кога стравот станал очигледен

Според исказот на Саздов, една од првите сцени што му покажале колку длабоко Ивана е заглавена во насилен однос се случила во август минатата година. Таа, како што сведочеше, му се јавила доцна навечер и побарала помош, кажувајќи дека била исфрлена од автомобилот заедно со Катја некаде кај Штип. Кога стигнал, ги нашол покрај патот, исплашени, со траги од вознемиреност и со чувство дека не знаат каде да одат. Ги однел во Скопје и, според неговите зборови, токму од тој момент почнал да го гледа насилството не како изолиран инцидент, туку како состојба во која Ивана живее.

Во судницата денес се слушна дека односот со Стојанче не бил само нестабилен, туку обележан со контрола, страв и постојан притисок. Саздов сведочеше дека Ивана му зборувала за тепања, навреди, понижувања и закани, а тој и самиот гледал модринки, искубана коса и промени во нејзиното однесување што, според него, не можеле да се објаснат со „обична кавга“.

Враќањето во станот, иако стравот не исчезнал

Еден од најтешките делови од денешното сведочење беше објаснувањето зошто Ивана повторно се враќала во станот и во односот од кој се плашела. Според Саздов, таа по извесен период кај мајка ѝ повторно се вратила, затоа што се плашела дека ќе го изгуби делот од станот што го сметала за свој, но и затоа што Катја ја барала својата соба, својот простор и чувството дека е дома. Во таа точка, денешното сведочење покажа колку насилството често не изгледа како едноставен избор да се замине, туку како затворен круг во кој стравот, зависноста и надежта дека нешто ќе се смени живеат заедно.

Саздов сведочеше и дека Ивана му кажувала за претходни инциденти поврзани со принуда, психички притисок и физичко малтретирање, но и дека, и покрај сè, сè уште верувала дека институциите ќе реагираат ако состојбата стане неподнослива. Токму таа реченица денес звучеше најтешко, затоа што подоцнежната хронологија покажа колку таа надеж се распадала во последните часови.

Денот на трагедијата, од расправија до пријава

Сведочењето на Саздов денес се движеше кон 2 март, денот кога сè завршило. Тој раскажа дека тој ден бил со Ивана и Стојанче и дека во еден момент отишле пред суд. Надвор, кај автомобилот, Ивана разговарала на телефон. Според неговите зборови, Стојанче веднаш станал сомничав, барал да знае со кого зборува, ја притискал и ја оттурнал во нова расправија. Саздов кажа дека Ивана потоа сакала да разговара насамо, но дека наместо смирување повторно следувало насилство.

Во судницата се слушна дека токму тогаш таа повикала полиција. Тоа, според денешниот исказ, бил еден од клучните моменти, затоа што Ивана во тој час не молчела, туку пријавила и побарала заштита. Наместо тоа, хронологијата што ја изнесе Саздов навести дека пораката што ја добила не ѝ дала чувство на сигурност.

Полицијата, предупредувањето и тишината што следела

Еден од највознемирувачките сегменти од денешното рочиште беше сведочењето за односот на дел од полицајците кон Ивана. Според Саздов, полицијата разговарала одделно со неа и со Стојанче, а потоа им ги вратила документите и фактички ги оставила сами да си го решаваат проблемот. Подоцна, кога повторно дошло до пријава за закани и кога тие пак биле сопрени, Ивана, како што сведочеше Саздов, била видно исплашена и повлечена.

Тогаш, според неговиот исказ, наместо јасна заштита, таа добила предупредување дека ако уште еднаш пријавува, може да одговара за лажно пријавување. Во судницата токму тој дел од сведочењето остави најтежок впечаток, затоа што ја отвори сликата за жена која, неколку часа пред трагедијата, веќе не знае дали системот е место каде може да се спаси или уште едно место каде ќе биде оттурната.

Последниот пат до станот

По тие случувања, според сведочењето на Саздов, тие ја зеле Катја од училиште и заминале кон станот на улицата „Митрополит Теодосиј Гологанов“. Во автомобилот, како што беше пренесено, тензијата не престанала. Навредите и заканите продолжиле, а кога стигнале, Ивана и Катја се качиле во станот за да земат работи.

Саздов и Стојанче останале долу. Потоа, според денешниот исказ, Ивана му се јавила на видео-повик и се појавила на терасата со Катја в раце. Саздов сведочеше дека веднаш сфатил дека ситуацијата оди кон нешто страшно и потрчал кон влезот. Набргу потоа слушнал силен тресок. Кога стигнал, ги видел Ивана и Катја долу.

Судница што не слушаше само за еден ден

Денешното рочиште не беше само реконструкција на последните минути. Во прашањата, во одговорите и во обидите вината да се префрла на други страни, се отвори поширока слика за однос во кој, според сведочењето на Саздов, насилството не било скриено, туку со месеци се гледало, се чувствувало и се пријавувало. Во таа смисла, денешниот исказ не покажа само како завршил еден ден, туку и колку долго траел падот пред да стане неповратен.

И токму затоа судницата денес не слушаше само за трагедијата на Ивана и Катја, туку за една подолга хронологија во која стравот бил присутен, помошта била барана, а молкот на системот, според сведочењето, останал премногу голем.