Златна еуфорија, војната и нафтата му го сменија правилото на пазарот

Златото со години важи за првата станица кога светот влегува во криза, но последните недели покажаа дека таа формула повеќе не важи автоматски. Наместо класичен бег во благородниот метал, пазарот доби посложена слика: војната на Блискиот Исток ја крена нафтата, инфлациските стравови повторно оживеаја, доларот зајакна, а златото наместо нов стабилен скок влезе во силна корекција. Токму тоа е пораката што сега ја испраќа и Morgan Stanley: инвеститорите веќе не можат да сметаат дека секоја геополитичка криза по автоматизам значи нова експлозија на цената на златото.

Уште во јануари Morgan Stanley прогнозираше дека златото би можело да стигне до 4.800 долари за унца до крајот на 2026 година, потпирајќи ја таа проценка врз очекувани пониски каматни стапки, промени во врвот на Федералните резерви и силна побарувачка од централните банки и фондовите. Тоа беше класична биковска приказна за златото: поевтини пари, послаб притисок од приносите и силна глобална потрага по сигурно засолниште.

Но март донесе сосема поинаква реалност. Според Reuters, спот цената на златото во март падна 11,8 проценти, што е најлош месечен резултат од октомври 2008 година. Причината не беше тоа што исчезна стравот, туку токму спротивното: војната со Иран ја турна нафтата нагоре, што повторно го отвори прашањето за повисока инфлација и подолго задржување на високите каматни стапки. А кога приносите и доларот одат нагоре, златото, иако е „сигурно засолниште“, добива посилен ветар во гради.

На 2 април тој притисок повторно се виде на пазарот. Откако Доналд Трамп најави уште поостра воена линија кон Иран, Брент скокна за повеќе од 6 проценти, доларот и приносот на американските обврзници пораснаа, а златото падна 2 проценти, на 4.664,39 долари за унца. Тоа практично ја потврди новата логика на пазарот: кога нафтениот шок е доволно силен, дел од капиталот не бега кон злато, туку кон долар, кеш и американски државни обврзници.

Токму затоа и последните потези на Morgan Stanley се важни. Банката на 30 март ги намали препораките за глобални акции и ги зголеми препораките за кеш и американски државни обврзници, со образложение дека неизвесноста околу нафтеното снабдување и траењето на војната ги прави ризичните средства асиметрично ранливи. Со други зборови, дури и кога геополитичкиот ризик е висок, Волстрит во овој момент не му верува само на златото како засолниште. Пазарот повторно ја откри старата сила на доларот и американскиот долг.

Тоа не значи дека биковската приказна за златото е завршена. Reuters потсетува дека и покрај мартовскиот удар, долгорочните фактори како дедоларизацијата и купувањето од централните банки остануваат на сила, а Morgan Stanley сè уште има повисока крајна прогноза за металот до крајот на годината. Но суштинската порака сега е друга: златото повеќе не реагира само на страв, туку и на тоа каков вид страв доминира. Ако кризата значи рецесија и пад на стапките, златото добива. Ако кризата значи нафтен шок, повисока инфлација и помала веројатност за намалување на каматите, тогаш и златото може да оди надолу.

Затоа овој момент е повеќе од обична корекција на цената. Тој покажува дека правилото „хаосот го крева златото“ веќе не е доволно. Во 2026 година инвеститорите мора да читаат подлабоко: не е важно само дали има војна, туку дали таа војна носи дефлациски страв или инфлаторен шок. А во сегашната блискоисточна криза, токму второто засега има посилна тежина.