Skip to content
Цените на храната повторно пораснаа во март, со нагло зголемување на цените на растителните масла и шеќерот поради очекуваното пренасочување на земјоделските суровини во производство на гориво поради прекини во транзитот на нафта и деривати низ Ормутскиот теснец, објави денес Организацијата за храна и земјоделство на Обединетите нации (ФАО).
Индексот на цените на ФАО за кошничка со основни прехранбени производи во просек изнесуваше 128,5 поени во март, што е зголемување од 2,4 проценти во однос на февруари, според ревидираните податоци.
Во февруари, цените пораснаа за прв пат од август минатата година, за 1,1 процент. Годишната споредба покажува дека цените на храната биле за еден процент повисоки во март.
Зголемувањето на цените во март првенствено го одразува влијанието на војната на Блискиот Исток и како резултат на тоа зголемување на цените на енергијата и ѓубривата. Трговците очекуваат поместување на производството на одредени прехранбени производи кон производство на етанол и биодизел, но и намалување на одредени култури поради повисоките трошоци за производство.
Гориво наместо храна
Во такви услови, цената на шеќерот најмногу порасна во март, за дури 7,2 проценти во споредба со февруари, при што трговците очекуваа дека, со оглед на скокот на цените на нафтата на светските пазари, најголемиот светски извозник, Бразил, ќе го насочи поголемиот дел од шеќерната трска од претстојната жетва во производство на етанол.
Цената на растителните масла, исто така, нагло се зголеми, за 5,1 процент. Сончогледовото масло се зголеми поради континуираното ограничено снабдување од регионот на Црното Море, а палминото масло и маслото од репка првенствено поради скокот на цените на нафтата и очекуваната поголема побарувачка за масло од репка во секторот за производство на биодизел.
Житните култури, исто така, нагло пораснаа, за 1,5 проценти во однос на февруари, со скок на цените на пченицата поради прогнозираната суша во САД и очекувањата за послаби насади во Австралија под влијание на повисоките цени на ѓубривата.
Зголемувањето на цените беше донекаде ограничено од добрите услови во Европа и конкуренцијата меѓу извозниците во услови на сè уште стабилни залихи. Цените на пченката пораснаа само малку бидејќи обилното снабдување ги надмина загриженостите за повисоките цени на ѓубривата и поголемата побарувачка за производство на етанол.
Цената на млекото и млечните производи поскапе за прв пат од јули минатата година, за 1,2 проценти, првенствено одразувајќи го зголемувањето на цените на млекото во прав и путерот, кои ги надминаа пониските цени на сирењето. Цената на месото, исто така, се зголеми за 1,0 проценти. Силната сезонска побарувачка ги зголеми цените на свинското месо во Европската Унија, а цените на говедското месо се зголемија поради намалениот извоз од Бразил.
Помалку пченица
Во посебен извештај за понудата и побарувачката на пазарите на житни култури, ФАО ја зголеми својата прогноза за производство на житни култури во 2025 година на 3,036 милијарди тони, што би значело раст од 5,8 проценти во споредба со 2024 година.
Во 2026 година, производството на пченица би можело да се намали за 1,7 проценти, на 820 милиони тони, според ФАО, но треба да остане над просекот од изминатите пет години.
Се очекува пониските цени и неповолните временски услови да го ограничат производството на пченица во ЕУ, Русија и САД. Во Индија се очекува да го достигне највисокото ниво откако почнаа да се собираат податоци, а во Иран, Турција и низ цела Северна Африка ќе биде подобро од минатата година благодарение на зголемените врнежи од дожд.
Сепак, ФАО предупредува дека конфликтот на Блискиот Исток и притисокот од високите цени на енергијата и ѓубривата што произлегуваат од тоа врз трошоците за производство и синџирите на снабдување внесуваат зголемена неизвесност во прогнозата, особено за претстојната сеидба на јужната хемисфера и пролетната сеидба на северната.
Потесните маржи, што одразуваат повисоки трошоци за влезни материјали и стагнација или пониски цени, би можеле да влијаат и на одлуката на земјоделците да садат пченка во земјите од северната хемисфера, бидејќи земјоделците размислуваат да се префрлат на култури што бараат помалку ѓубриво, додадоа тие, забележувајќи дека обемот на тоа влијание останува неизвесен.
Се очекува глобалната потрошувачка на житни култури да се зголеми за 2,4 проценти во сезоната 2025/2026, на рекордни 2,945 милијарди тони, според новите проценки на ФАО, што одразува очекуван скок на потрошувачката на груби житарки.
Се очекува залихите да бидат за 9,2 проценти повисоки до крајот на сезоната во јули оваа година отколку на почетокот, достигнувајќи рекордни 951,5 милиони тони, се пресметува во најновиот извештај. Новата прогноза ги одразува повисоките залихи во Европската Унија поради побавниот извоз и повисоките залихи во Иран поради зголемениот увоз, се наведува во извештајот.
Трговијата со жито се очекува да порасне за 3,6 проценти во тековната сезона, покажуваат новите проценки, на 505,3 милиони тони.