Колку ќе траат резервите на нафта во ЕУ ако кризата потрае?

Резервите на нафта во ЕУ повторно се во фокусот откако војната на Блискиот Исток силно го стегна глобалното снабдување, а Брисел почна да размислува не само за високи цени, туку и за можни недостиги на дизел и авионско гориво. Според Euronews, 20 земји од ЕУ веќе придонеле со 91,7 милиони барели во координираното ослободување на 400 милиони барели што го активираше Меѓународната агенција за енергија на 11 март, а аналитичарите проценуваат дека тие количини, со сегашното темпо на користење, би можеле да траат околу пет месеци.

Но вистинската поента не е дека Европа останува без никаква заштита, туку дека таа заштита има јасни граници. Европската комисија потсетува дека земјите членки мора да одржуваат итни резерви еднакви на најмалку 90 дена нето-увоз или 61 ден потрошувачка, зависно од тоа што е повисоко, а во криза токму Брисел ја координира заедничката реакција. Тоа значи дека системот е направен да купи време, а не бесконечно да ја апсорбира штетата од долготраен шок. Во мирни услови ова е силен безбедносен појас; во долга регионална војна, тој станува ограничен тампон што мора внимателно да се троши.

Според податоците што ги пренесува Euronews, ЕУ троши околу 10,5 милиони барели нафта дневно, а покрај стратешките резерви, во складиштата моментно има и околу 270 милиони барели сурова нафта, што, по преработка, би било доволно за приближно три недели потрошувачка. Но тука веќе почнува и вистинската ранливост: Oxford Economics предупредува дека овие резерви и повлекувањето залихи сега покриваат околу 6 милиони барели дневно од побарувачката, но дека тие амортизери со време слабеат. Во сценарио на продолжена војна, фирмата проценува дефицит од околу 2 милиони барели дневно, а до шестиот месец јазот би можел да се прошири и до 13 милиони барели дневно.

Токму затоа прашањето колку ќе траат резервите на нафта во ЕУ не е техничка, туку политичка и економска дилема. Ако кризата се скрати, Европа има доволно простор да ја ублажи паниката и да го одржи пазарот под контрола. Но ако нарушувањата потраат, резервите ќе останат само привремена брана пред многу поскап и потежок удар врз транспортот, индустријата и секојдневниот живот. Со други зборови, ЕУ има штит, но не и трајно решение ако Ормускиот Теснец и блискоисточниот конфликт останат долга енергетска рана.