Секој сам ќе може да каже дали сака да дарува органи

Секој сам ќе може да каже дали сака да дарува органи со новите измени на Законот за трансплантација, кои од денес, 9 април се ставени на увид на ЕНЕР и предвидуваат граѓаните кај својот матичен лекар да можат однапред да потпишат изјава за согласност за органдонорство по смртта.

Министерството за здравство ја претставува измената како обид личната волја да стане јасна, видлива и запишана навреме, наместо одлуката да се отвора дури во најтешкиот момент за семејството.

Во суштина, предложените измени не носат само нова административна постапка, туку и поинаква логика на системот. Наместо темата за дарување органи да зависи од разговори што се водат во болничка неизвесност, државата сега предлага секој човек однапред да може сам да се изјасни.

Таа согласност, според најавите, би се евидентирала во национален електронски систем, што треба да овозможи појасна и побрза постапка кога ќе се отвори прашањето за трансплантација.

Анализата на објавите што се повикуваат на предлог-законот покажува дека клучниот мотив зад измените е проблемот со одбивањата во последен момент. СДК потсетува на изјави од националната координаторка за трансплантација д-р Билјана Кузмановска, според кои имало случаи кога семејства не дале согласност иако потенцијалните донори биле целосно обработени и погодни за трансплантација. Во тој контекст, новиот модел се чита како обид тежиштето да се префрли од семејната дилема кон однапред искажана лична одлука.

Дел од медиумите што известуваа за предлогот наведуваат и дополнителни решенија што одат подалеку од првичната владина објава. Тие пишуваат дека со предложениот модел согласноста би можела да се дава и преку апликацијата „Мое здравје“, да се повлекува со нотарска изјава, како и дека семејството не би можело да ја спречи донацијата ако починатото лице претходно јасно се изјаснило.

Бидејќи овие детали не се разработени во владиното соопштение, тие засега треба да се читаат како дел од медиумските толкувања на предложениот текст, а не како веќе усвоено решение. Сепак, пораката на измените е јасна: државата сака човекот сам и навреме да каже дали сака да дарува органи.