Венс оди на разговори со Иран, Ормут и нафтата се вистинскиот влог

Венс оди на разговори со Иран во момент кога Вашингтон и Техеран влегуваат во нова, многу почувствителна фаза од кризата: по кревкото двонеделно примирје, американскиот потпретседател Џеј Ди Венс треба да ја предводи делегацијата на САД на разговорите во Исламабад, додека Ормутскиот теснец и натаму останува само делумно функционален, а нафтата, и покрај падот по објавата за примирјето, сè уште се движи на нивоа што држат висок геополитички притисок врз пазарите и врз секојдневниот живот на луѓето.

Во оваа слика, разговорите што треба да ги води Венс не се обичен дипломатски обид за смирување на уште еден блискоисточен судир. Тие се тест дали администрацијата на Доналд Трамп навистина може да го претвори воениот притисок во траен договор, или само купува време додека клучните американски цели остануваат недовршени. Ројтерс потсетува дека, и покрај прогласеното примирје, Иран јавно не се откажал од нуклеарната програма, не прифатил целосно запирање на поддршката за сојузничките вооружени групи и не го отворил Ормут на начин што би изгледал како вистинско враќање во нормала.

Токму затоа вистинскиот влог не е само текстот на можниот договор, туку контролата врз теснецот низ кој минува околу една петтина од светската трговија со нафта и течен природен гас. Додека политичарите зборуваат за нова фаза на преговори, танкерскиот сообраќај останува ограничен, а експертите предупредуваат дека прекинот на нормалниот проток веќе ги оттурнал европските и азиските рафинерии во режим на намалено производство. Во меѓувреме, американските рафинерии на Заливскиот брег бележат силни маржи и рекорден извоз, што значи дека кризата веќе создава и победници и губитници, дури и пред да завршат разговорите.

Во поширока политичка смисла, ова е и момент на вистина за Трамп. Од една страна, Белата куќа сака да ја претстави ситуацијата како премин од војна кон преговарачка маса. Од друга, самиот факт што Венс оди во Пакистан под екстремни безбедносни мерки, а Исламабад се обидува да посредува во спор што може повторно да експлодира поради Либан, Ормут или внатрешните ирански црвени линии, покажува дека кризата не е затворена, туку само оттурната во пософистицирана форма. Ако разговорите пропаднат, светот повторно ќе се врати на старата равенка: ракети, блокиран теснец и нов бран поскапувања што најпрво ќе се почувствуваат на бензинските, во авиобилетите и во инфлацијата.