Инфлацијата во САД скокна, војната со Иран ја турка нагоре

Инфлацијата во САД во март нагло се искачи на 3,3 отсто на годишно ниво, откако цените пораснаа за 0,9 отсто само во еден месец, покажаа најновите официјални податоци на американското Биро за статистика на трудот. Во срцето на овој скок е енергијата: бензинот поскапе за 21,2 отсто за еден месец, што е најголем месечен раст откако Вашингтон почнал да ја води оваа статистика во 1967 година, а токму бензинот учествувал со речиси три четвртини од месечниот раст на индексот на потрошувачките цени.

Ова не е класична инфлација поттикната од прегреана побарувачка, туку геополитички ценовен удар што доаѓа преку нафтата. По ескалацијата на војната со Иран и нарушувањата во Ормускиот Теснец, низ кој нормално минува околу една петтина од светската трговија со нафта и течен природен гас, енергетските пазари реагираа со скок на цените. Иако беше објавено примирје, сообраќајот низ теснецот и натаму останува далеку под нормалното ниво: според податоците што ги објави Reuters, по прекинот на огнот минале само 15 бродови, наспроти просек од 138 пред почетокот на кампањата. Тоа значи дека енергетскиот шок не е навистина затворен, туку само привремено смирен.

Токму тука е ризикот за американската економија. Таканаречената базична инфлација, без храна и енергија, во март порасна умерено, за 0,2 отсто месечно и 2,6 отсто годишно, што покажува дека ценовниот бран сè уште не се прелеал целосно низ целата економија. Но првите сигнали веќе се видливи: поскапеа авионските билети, облеката и дел од домашните трошоци, а економистите предупредуваат дека поскапиот дизел, транспорт и ѓубрива допрва можат да ја притиснат и храната и услугите. Со други зборови, мартовските бројки веројатно не се врвот, туку првиот удар.

Затоа војната со Иран за САД не е само надворешнополитички или воен проблем, туку директен удар врз секојдневниот живот и врз ветувањето дека цените ќе се стават под контрола. Дури и ако нафтата малку се повлече, цените на пумпите и транспортот обично паѓаат побавно отколку што растат. Во таков амбиент, Федералните резерви добиваат уште потежок избор: да ја држат каматата високо поради инфлацијата, или да ризикуваат уште подлабоко незадоволство кај потрошувачите.