Skip to content
Русија е во асиметрична војна со Германија на целен начин – од употреба на беспилотни летала за надзор и саботажа до големи кибер напади и систематски кампањи за дезинформација.
Олександар ЛЕВЧЕНКО*
Како што објавија кинеските медиуми, Русија заедно со Кина создава дигитални коридори и суверени платформи со цел да ги потисне технологиите на Соединетите Американски Држави. Русија и Кина го координираат развојот на суверен дигитален простор, создавајќи алтернативни платформи за комуникации, финансиски услуги и контрола на податоци. Русија, со лансирањето на своите апликации MAX и Molniya, го имитира кинескиот модел WeChat, интегрирајќи пораки, плаќања, социјални мрежи и владини услуги. Ваквите чекори ѝ овозможуваат на Москва да воспостави контрола врз информациските текови и податоците на граѓаните, а воедно го ограничува користењето на западните платформи како што се WhatsApp, Telegram, X и YouTube. Координацијата со Кина во создавањето дигитални стандарди и паралелни инфраструктури го ослабува технолошкото влијание на САД и нивните компании.
Рускиот модел на дигитален суверенитет се шири кон Белорусија и потенцијално кон земјите од Глобалниот Југ, особено во Африка, каде што Руската Федерација и Кина имаат активно присуство. Таквото проширување на руските дигитални механизми создава долгорочна закана за САД во форма на намален пристап до стратешки важни пазари и податоци. Покрај тоа, контролата врз дигиталниот екосистем ја зголемува способноста на Руската Федерација да влијае врз јавното мислење и политичките процеси во странство. Синхронизацијата на политиката на Русија и Кина формира технолошки и информативен блок кој се натпреварува со западните стандарди. Заедничките напори на Москва и Пекинг дополнително ги зголемуваат ризиците од сајбер безбедноста, бидејќи САД ќе имаат помал пристап до податоци и помала способност да одговорат на дигиталните закани. Стратешката координација на Руската Федерација и Народна Република Кина во дигиталниот сектор ја поткопува технолошката предност на САД и глобалното лидерство во областа на стандардите за отворен интернет.
Руско-кинеската координација во дигиталната сфера се одвива во позадина на засиленото соперништво меѓу САД и Руската Федерација по 2022 година и зајакнувањето на дигиталната автономија на Кина. Кина долго време го ограничува пристапот до западните платформи и развива свои дигитални екосистеми под државна контрола. Русија го следи тој пристап, особено по воведувањето на закон за „суверен интернет“ и блокирањето на популарните западни апликации. Африка и другите земји од Глобалниот Југ стануваат област на активно влијание на Руската Федерација и Кина преку дигитални платформи и инфраструктурни проекти, што се совпаѓа со нивните обиди да создадат алтернативен глобален економски и технолошки систем паралелен со западниот. Проширувањето на дигиталната контрола им овозможува на Русија и Кина да ја координираат политиката на цензура, собирање податоци и информациско влијание надвор од сопствените граници. САД се соочуваат со предизвикот на ограничен пристап до податоци и пазари каде што руските и кинеските платформи стануваат доминантни. На долг рок, ризикот од глобална дигитална „поделба на светот“ на блокови со различни правила на игра и контрола расте.
Москва активно ја промовира идејата за својот „дигитален суверенитет“. Синхронизацијата на политиката на Русија и Кина во дигиталниот сектор овозможува формирање алтернативни стандарди и инфраструктура надвор од западната контрола. Меѓу целите на Кремљ е зголемувањето на влијанието на Глобалниот Југ. Активностите на Руската Федерација во дигиталната сфера создаваат ризици за сајбер безбедноста на САД. Контролата врз дигиталните текови и податоци го намалува пристапот на САД до информации и го отежнува заштитата на сопствените мрежи. Постои идеолошка конвергенција, конвергенција на автократски режими. Русија го следи пристапот на Кина кон државна контрола на информациите, создавајќи глобален авторитарен дигитален блок. Притоа, САД се вовлечени во опасна долгорочна технолошка конкуренција, а координацијата на Москва и Пекинг овозможува развој и примена на технологии кои се натпреваруваат со американските платформи и стандарди. Формирањето на паралелна дигитална архитектура, која Руската Федерација ја гради во соработка со Кина, ја поткопува доминацијата на САД во глобалниот интернет и информациските текови.
Германските медиуми, сепак, објавуваат дека Федералната канцеларија за заштита на Уставот (BfV) на Германија ги обвини руските хакери за нови сајбер напади. Групата APT28 или Fancy Bear, поврзана со руската воена разузнавачка служба, хакирала неколку илјади Wi-Fi рутери на TP-Link во различни земји, вклучувајќи околу 30 уреди во Германија. Преку ранливи интернет рутери, тие се обиделе да добијат воени и државни информации, како и податоци за критична инфраструктура. Москва негира вмешаност.
Специјалните служби на САД, Украина и земјите од Европската Унија објавија дека како дел од меѓународна сајбер операција, откриени се бројни факти за хакирање на канцелариски и домашни Wi-Fi рутери на Украинци и странски државјани. Руските хакери „ловеле“ рутери кои не се во согласност со современите безбедносни протоколи. Откако провалиле во ранливи интернет уреди, тие го пренасочиле својот сообраќај преку однапред поставена мрежа на DNS сервери. Така, тие собирале лозинки, токени за авторизација и други доверливи информации со цел да организираат целни фишинг кампањи против државни и корпоративни цели. Германија, која стана еден од клучните воено-политички партнери на Украина од почетокот на целосната инвазија на Русија врз Украина во февруари 2022 година, сега е една од целите на хибридната војна на Русија против земјите од ЕУ. Кремљ ги користи инструментите на асиметрично војување против Германија на целен начин – од употреба на беспилотни летала за надзор и саботажа до големи кибер напади и систематски кампањи за дезинформација.
Кибер нападите врз Wi-Fi рутерите во Германија и другите земји од ЕУ не се изолирани инциденти, туку дел од пошироката хибридна војна на Русија против Западот. Москва користи методи усовршени за време на војната против Украина на територијата на европските земји, обидувајќи се да ја поткопа довербата во дигиталната инфраструктура и да создаде атмосфера на постојана ранливост. Руските хакери се обидуваа да добијат пристап до воена, владина и критична инфраструктура. Не станува збор само за податоци од државните институции, туку и за информации од енергетиката, транспортот, комуникациите и другите сектори од кои зависи стабилноста на европските земји. Вклучувањето на APT28 покажува дека ова е операција санкционирана од државата, а не дело на индивидуални киберкриминалци. За ЕУ, а особено за Германија, нападите на APT28 се сигнал дека војната на Русија против Украина има транснационална димензија. Москва се обидува да влијае врз државите што го поддржуваат Киев, парализирајќи ја нивната способност да донесуваат одлуки, создавајќи ризици за критичната инфраструктура и зголемувајќи го чувството на нестабилност кај граѓаните и деловниот сектор. Германија и другите земји од ЕУ веќе постојано ја обвинуваат Русија за користење на хакерски групи за сајбер шпионажа, кражба на податоци и дезинформации.
По почетокот на целосната инвазија на Руската Федерација во Украина, слични напади во ЕУ станаа почести. Во Германија, APT28 претходно беше обвинет за сајбер напади врз Бундестагот, системите за контрола на воздушниот сообраќај и веб-страниците на германските политички партии. Активностите на APT28 во интерес на руските служби покажуваат дека сајбер-просторот стана една од главните насоки на модерното војување. Русија се обидува да постигне стратешка предност без директна употреба на воена сила преку пенетрација на дигитални системи, уцена, дестабилизација и поткопување на довербата во државните институции.
*Олександар ЛЕВЧЕНКО e поранешен украински амбасадор во Хрватска и Босна и Херцеговина