Skip to content
Пресметувачката моќ за АИ сега станува клучната линија на поделба во глобалната трка за вештачка интелигенција, откако во анализата на The National Interest објавена денес, се оцени дека токму „compute“ веќе е главното тесно грло во развојот на најмоќните модели. Поентата е едноставна, но далекусежна: повеќе не победува само оној што има подобар алгоритам, туку оној што има пристап до чипови, дата-центри, струја, ладење и облачни капацитети доволно големи за да ги тренира и одржува тие системи. И OECD во своите понови анализи ја опишува АИ-пресметувачката инфраструктура како „клучен ресурс“ и „основен влез“ за развој и широка примена на вештачката интелигенција.
Токму затоа трката за АИ сè помалку личи на натпревар меѓу стартапи со паметни идеи, а сè повеќе на индустриска и геополитичка битка што ја водат држави, хиперскалери и производители на чипови. OECD наведува дека синџирот на АИ-инфраструктурата денес се потпира на неколку клучни слоеви: дизајн и производство на акцелераторски чипови, нивно распоредување во дата-центри и пристап до облачни услуги, при што најголемите облачни играчи имаат природна предност да земат уште поголем удел од пазарот. Кога таквата инфраструктура ќе се концентрира кај мал број фирми, „пресметувачката моќ“ престанува да биде само технички ресурс и станува нова форма на пазарна и политичка моќ.
Во таа нова поделба, Кина и САД не се борат само за подобар модел, туку за контрола врз целата логистика што стои зад моделот. Ројтерс објави дека Вашингтон на почетокот на април предложил нови ограничувања за извоз на опрема за производство на чипови кон Кина, додека американското Министерство за трговија уште во јануари соопшти дека дозволите за извоз на најнапредни АИ-чипови за Кина ќе се разгледуваат од случај до случај и под построги безбедносни услови. Во исто време, Ројтерс извести дека кинеските производители веќе земаат речиси половина од домашниот пазар на АИ-акцелератори, што покажува дека технолошката трка не запира со забрани, туку само станува поскапа, подлабока и понационализирана.
Но, приказната не завршува со чиповите. OECD предупредува дека модерните АИ дата-центри зависат од огромни количини електрична енергија, напредно вмрежување и системи за ладење, а често и од сериозна потрошувачка на вода. Ројтерс, повикувајќи се на американската EIA, објави дека потрошувачката на струја во САД ќе достигне нови рекорди во 2026 и 2027 година, делумно токму поради растот на дата-центрите и АИ-употребата. Тој притисок веќе произведува и политичка реакција: во Мејн, законодавците одобрија мораториум за нови големи дата-центри поради стравувања за мрежата, животната средина и сметките на домаќинствата. Така АИ-инфраструктурата веќе не е само прашање на иновации, туку и на простор, вода, локална политика и јавна трпеливост.
Затоа најважната порака од оваа нова фаза е дека идната АИ-доминација ќе се решава многу подалеку од екранот. Ќе се решава во фабриките за полупроводници, во договорите за струја, во правилата за извоз, во облачните пазари и во капацитетот на државите да изградат сопствена, доверлива пресметувачка основа. Кодот и натаму е важен, но во 2026 година веќе не е доволен. Во трката за АИ, оној што нема пристап до пресметувачка моќ, на крајот ќе остане само корисник на туѓи системи, а не нивен сопственик.