Ѓоковиќ стана незгоден за Вучиќ, шампионот што повеќе не може да се игнорира

Новак Ѓоковиќ повторно се најде во српскиот политички фокус, овојпат не поради тениски резултат, туку поради прашањето дали најголемиот спортист во историјата на Србија еден ден би можел да стане политичка фигура. Поводот е интервјуто на аргентинската писателка и новинарка Маријана Енрикес, која оцени дека Ѓоковиќ би можел да биде претседател на Србија, но дека се надева оти тоа нема да се случи.

Нејзината изјава доаѓа во момент кога Србија повеќе од една година живее во политичка криза, со студентски протести, јавен притисок врз институциите и растечки судир меѓу власта и дел од јавните личности што ги поддржаа протестите. Ѓоковиќ не влезе директно во партиска политика, но неговата поддршка за студентите беше доволна за да се отвори нов однос меѓу него и режимот на Александар Вучиќ.

Енрикес во интервјуто оценува дека Ѓоковиќ не зборува целосно јасно за своите политички ставови, но дека кај него препознава конзервативна ориентација и свест за тежината што неговите зборови ја имаат на Балканот. Таа потсетува и на неговите пораки за Косово од 2008 година, како и на неговиот став за време на ковид-кризата, кога Ѓоковиќ веќе беше во глобален судир со дел од јавноста и институциите.

Прашањето дали Ѓоковиќ може да биде претседател на Србија затоа не е само хипотетичка спортска фантазија. Тој има нешто што малку политичари во Србија го имаат: огромна препознатливост, силна национална симболика, меѓународен углед и директна емоционална врска со голем дел од јавноста. Но токму тоа го прави и чувствителна фигура. Во тенисот, неговиот авторитет доаѓа од резултати. Во политиката, истиот авторитет веднаш би бил ставен во судир со институции, партии, интереси и медиумски кампањи.

Пресвртницата во односот меѓу Ѓоковиќ и власта се случи по студентските протести што избувнаа по трагедијата во Нови Сад. Ѓоковиќ јавно порача дека верува во силата на младите и дека нивниот глас треба да биде слушнат. По тоа, медиуми блиски до власта почнаа да го претставуваат како недоволно патриотска фигура, особено откако турнирот што го организира неговото семејство беше преместен од Белград во Атина.

ATP официјално објави дека турнирот од Белград се сели во Атина, без да наведе политичка причина. Но во српската јавност тој потег веднаш беше прочитан како дел од поширокиот раздор меѓу семејството Ѓоковиќ и власта. Дел од странските медиуми објавија дека Ѓоковиќ и неговото семејство се преселиле во Грција во период на политичка напнатост поврзана со неговата поддршка за протестите.

Во таа атмосфера, Ѓоковиќ повеќе не е само национален херој што сите сакаат да го присвојат. Тој станува јавна фигура што секој политички блок сака да ја прочита во своја корист. За власта, неговата поддршка за студентите е незгодна затоа што доаѓа од човек што не може лесно да се маргинализира. За опозицијата и протестното движење, неговата поддршка има симболична вредност, но не значи автоматска политичка програма.

Енрикес токму тоа го забележува кога вели дека политиката во тенисот и вистинската политика не се исти работи. Ѓоковиќ може да влијае со гест, порака или симболичен чин, но влегувањето во политика би значело нешто сосема друго: јасна идеологија, сојузници, противници, одговорност и секојдневно соочување со кризите што сега ги коментира од дистанца.

Затоа Ѓоковиќ денес стои во необична позиција. Тој е премногу голем за да биде игнориран, но премногу внимателен за да биде јасно политички дефиниран. Неговата сила е токму во тоа што сè уште не припаѓа целосно на ниту една страна. Но во Србија, каде јавниот простор е остро поделен, таквата позиција станува сè потешка за одржување.

Дали Ѓоковиќ навистина има политички амбиции, засега останува прашање без одговор. Тој повеќепати кажувал дека не сака да се занимава со политика. Но српската криза го постави во простор каде што и молкот, и танцот на Вимблдон, и поддршката за студентите, и преселбата на турнирот во Атина добиваат политичко значење.