Пештерата на кристалите, убавина во која човек не смее да остане подолго од 15 минути

Под мексиканската пустина, на околу 300 метри под земја, се наоѓа едно од најнеобичните места на планетата: Пештерата на кристалите во Наика. На фотографиите изгледа како ледена катедрала, со огромни бели столбови што излегуваат од подот, ѕидовите и таванот. Но оваа убавина не е студена. Таа е речиси неподносливо жешка, влажна и опасна за човекот.

Пештерата се наоѓа во рудникот Наика, во мексиканската сојузна држава Чивава, а била откриена во 2000 година од рудари што барале нови наслаги руда. Наместо обична подземна комора, наишле на простор исполнет со гигантски кристали од селенит, прозрачен облик на гипс. Некои од нив достигнуваат речиси 12 метри должина и околу еден метар ширина, што ги прави меѓу најголемите природни кристали познати во светот.

Причината зошто ова место е толку опасно е неговата клима. Температурата во пештерата се движи околу 50 степени Целзиусови, а влажноста е над 90 проценти. Во такви услови потењето не го лади телото, бидејќи воздухот е речиси заситен со влага. Телото брзо се прегрева, дишењето станува тешко, а секој подолг престој без специјална опрема може да биде опасен.

Токму затоа истражувачите што влегувале во пештерата можеле да останат само по 10 до 15 минути. Пред секое влегување се правеле медицински проверки, а научниците носеле специјални одела за ладење и маски за дишење. Со таква опрема времето на престој можело да се продолжи, но дури и тогаш работата се одвивала на граница на безбедното.

Кристалите во Наика не се создале брзо. Тие растеле во топла вода богата со калциум сулфат, во услови што останале речиси непроменети илјадници години. Научниците објаснуваат дека токму бавното ладење на водата и стабилната хемиска средина овозможиле мал број кристали да растат до огромни димензии, наместо да се создадат многу мали формации.

Под површината, магмата ја загревала водата што се движела низ варовничките празнини. Кога температурата постепено паднала под границата на која гипсот станува стабилен минерал, започнал процесот на кристализација. Во лабораториски пресметки, истражувачите процениле дека кристал дебел еден метар можел да расте речиси милион години.

Пештерата не е туристичка атракција во класична смисла. Таа не е место за прошетка, ниту за авантуристички влез. Пристапот бил строго ограничен, а подоцна рутата кон неа била затворена. Освен ризикот за луѓето, постои ризик и за самите кристали: тие се меки, чувствителни и можат да се оштетат од движење, промена на условите или сушење.

Наика има и друга научна вредност. Во микроскопски џебови во кристалите биле пронајдени траги од микроорганизми приспособени на екстремни услови. Таквите откритија се важни за биолозите и астробиолозите, бидејќи покажуваат како животот може да преживее во темни, топли и хемиски непријателски средини.